5. Sınıf Fen Bilimleri Ada Sayfa 114-139 Arası 5. ÜNİTE

5. Ünite Işığın Yayılması


Işık Nasıl Yayılır Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 114 Cevabı
Hedefe giden ok, ışıktan çıkan ışınlara benziyor mu?
  • CevapEvet, hedefe giden bir ok, ışıktan çıkan ışınlara benzemektedir. Işık bir enerjidir. Bir ışık kaynağından ışık ışınları, her yöne doğrular boyunca ışık yayar. Işık doğrusal olarak yayılır. Işık, ışınlar çizilerek gösterilir. Işık ışınlarının önüne bir engel gelmediği sürece ilerlemesine devam eder.
Deniz fenerine neden ihtiyaç duyulmuştur ?
  • CevapDenizlerin aydınlatılması geceleri gemiler için gereklidir. Her ne kadar uzun yol haricinde gece yolcu taşımacılığı yapılmasa da geceleri denizlerin aydınlatılması diğer taşımacılık faaliyetlerinin devam etmesi için gereklidir. Deniz fenerleri denizlerin aydınlatılması için gereklidir.Deniz fenerlerine ihtiyaç duyulması denizlerin aydınlatılması ve gemilerin yolunu yani rotasını bulması için gereklidir. Deniz feneri denizin belli sürelerle aydınlanmasını sağlar. Deniz fenerlerine ihtiyaç duyulması denizlerin aydınlatılması nedeniyle olduğundan sürekli olarak bakım altında olmaları da gerekir.Günümüzde hala kullanılmaya devam edilen deniz fenerleri bütün gemi kaptanlarının bilgisi dahilinde periyodik ve bilindik hareketlere sahip olarak çalışmaya da devam etmektedir.
Bulutlu havalarda neden  yeterince aydınlık olmaz?
  • Cevap:Bulutlu havalarda, bulutlar bir engel oluşturduğu için ışığın yansıması, kırılması ve soğurulması meydana geldiğinden yeterince aydınlık olması mümkün değildir. Bu nedenle bulutlu havalar, karanlık ortamın daha fazla olduğu havalar olarak kapalı hava şeklinde isimlendirilmektedir. Işığın yayılmasını engelleyen bulutlar, yağmur yüklü siyah bulutlar olarak karanlığın artmasını sağlayan etkenler arasında yer almaktadır.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 115 Cevabı
Aynaya baktığımda kendimi nasıl gördüğümü biliyor musunuz?
  • Cevap:  Evet, biliyorum. Yansıyan ışık sayesinde aynada kendimizi görürüz.
Pencerelere takılan cam, ışığın geçişini nasıl etkiler?
  • CevapPencerelere takılan cam, ışığın geçişini etkilemez. Çünkü, camlar saydam maddelerdir.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 116 Cevabı
Güneş ışınları, arada herhangi bir madde olmadan Dünya’ya ulaşır. Bunun nasıl gerçekleştiğini hiç düşündünüz mü?
  • Cevap8 dakika 44 saniyede dünyaya ulaşır. Aramızda ki mesafe tam olarak 150 m kilometre diye biliniyor. Güneş ışınlarını bizler dik açı ile alırız arada herhangi bir tabaka veya engel olmadığı için ışınlar olduğu gibi dünyaya ulaşır.
Sabah uyandığınızda odanızın penceresindeki perdenin arasından sızan ışığın izlediği yola dikkat ettiniz mi?
  • CevapDikkat ettim. Bir huzme gibi odanın içinde yol izlediğini gördüm. 
Bir kaynaktan çıkan ışık yayılırken nasıl bir yol izler? Bunu aşağıda yapacağınız etkinlikle anlamaya çalışınız.
  • Cevap: Işığın yayılması sırasında ışık kaynağından çıkan ve ışığın yolunu belirleyen en ince ışık demetine ışık ışını denir. Işık kaynağından çıkan veya parlak bir yüzeyden yansıyan ışık, ışık ışını denilen düz (doğrusal) bir çizgiyle gösterilir. Işığın yayılma ve ilerleme yönü gösterilirken de düz (doğrusal) çizgi üzerine ok işareti konur.
Kullanacaklarımız: el feneri veya oyuncak lazer, karton, toplu iğne, makas, tebeşir tozu veya un, yapıştırıcı bant.
Not: Oyuncak lazerleri birbirinizin gözüne tutmayınız.
İzlenecek Yol
2-3 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında görev paylaşımı yapınız.
Kartonu el fenerinin ışık yayan kısmını örtecek şekilde, daire biçiminde kesiniz.
Kestiğiniz kartonu ortasından toplu iğneyle deliniz. Daha sonra bu kartonu, el fenerinin ışık veren kısmının tamamını kaplayacak şekilde yapıştırıcı bant ile tutturunuz.
Bulunduğunuz ortamı karartınız. El fenerinin düğmesini açarak ışık vermesini sağlayınız. Bu fenerle sınıfın bir köşesini aydınlatınız. El fenerindeki kartonun deliğinden yayılan ışığın havada izlediği yol üzerine bir arkadaşınız tebeşir tozlarını serpsin. Durumu gözlemleyiniz.
El fenerinin düğmesini kapatınız. Durumu gözlemleyiniz.
El fenerinin doğrultusunu değiştiriniz. Işığın izlediği yolu gözlemleyiniz.
Soruları Cevaplayalım
• Tebeşir tozu, ışığın izlediği yolu görmemize nasıl bir katkı sağlamıştır?
  • CevapElinize bir el feneri alın daha sonra el fenerini tutup yere tebeşir tozu dökün havaya ve ışığı izleyin. Işığın düz gittiğini göreceksiniz.
• Yaptığınız etkinliğe göre ışığın yayılırken izlediği yolu açıklayınız.
  • CevapIşık yayılırken düz bir yol izlemiştir.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 117 Cevabı
Işık kaynakları farklı olabilir. Farklı kaynaklardan yayılan ışığın izlediği yol değişir mi?
  • CevapIşık kaynağından çıkan ışığın, her yönde ve bir doğru boyunca yayıldığını söyleyebiliriz. Bilim insanları ışık kaynaklarından çıkan ışığı kağıt üzerinde gösterirken basit ışın çizimlerinden yararlanırlar. Bunun için düz bir çizgi çizer ve bu çizginin ortasına bir ok işareti koyarlar. Çizilen bu çizgilere ışın veya ışık ışını denir. Bu çizimler, ışığın doğrusal bir yol izlediğini göstermek için kullanılır.
Kullanacaklarımız: kapaklı karton kutu, çivi, el feneri.
İzlenecek Yol
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz.
Grup arkadaşlarınız arasında görev paylaşımı yapınız.
Kutunun bütün yüzlerine bir çivi ile çeşitli büyüklükte delikler açınız.
El fenerinin düğmesini açınız ve ışık verecek şekilde kutunun içine yerleştiriniz.
Kutunun kapağını kapatınız. Bulunduğunuz ortamı karartınız. Kutunun deliklerinden çıkan ışığı gözlemleyiniz. Işığın hangi yönlerde yayıldığını belirleyiniz.
Soruyu Cevaplayalım
• Işığın kutudaki deliklerden yayılması hangi doğrultu ve yöndedir? Açıklayınız.
  • Cevap: Işık olaylarını incelediğimizde, ışığın doğrularla yayıldığını görü­rüz. Işık ışınlan doğrusal yolla yayılır. Yani ışık kaynağından çıkan ışık ışını bir doğru boyunca yol alır. Kutudaki her delikten ışık doğru bir yol izleyerek dışarıya yayılır.
• Işığın ortamda yayılması ile ilgili neler söyleyebilirsiniz?
  • Cevap Işık; yayılma olaylarında dalga gibi, madde ile etkileşme olaylarında ise parçacık gibi davranır.Dalga modelinde; ışık olayları, geometrik optik ve fiziksel optik adları altında iki ayrı modelle incelenmektedir.
    Geometrik optikte; ışığın önüne konulan engelin boyutlarının ışığın dalgaboyundan çok büyük olması durumunda ışığın doğrusal yol alacağını ve ışınlarla gösterilebileceği kabul edilmektedir.
    Fiziksel optikte ise; ışığın önündeki engelin boyutlarının ışığın dalgaboyu ile karşılaştırılabilir büyüklükte olmasındaki optik olayları incelenmektedir

Işık Nasıl Yansıyor Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 118 Cevabı
Yukarıdaki iki resmi inceleyiniz. Resimlerde gördüklerinizi nasıl yorumlarsınız? Işığın yaşantımızdaki önemini nasıl açıklarsınız? Işık hakkında neler biliyorsunuz?
  • Cevap:  Işıksız bir dünyayı gözümüzü kapayarak daha sonrada açarak deneyebiliriz. Işık bizim yaşam kaynağımızdır. Işıkla diğer insanları, canlıları görür ve onların niteliklerini belirler vede onlarla kontağa geçeriz. Işık olmasa bitkiler fotosentez yapamayarak bitkiler olmaz dolaysıyla hayvanlar ve insanlarda olmazdı.Kısaca Işık hayatımızın ve yaşamımızın kaynağıdır.
Bu cisimlere ışık tuttuğunuzda neler olabilir? Bu cisimlerin hepsi ışıkla aynı şekilde mi etkileşir?
  • CevapBu cisimlere ışık tuttuğumuzda cisimler aydınlanır onları görmemiz sağlanır. Böylece aydınlatma dediğimiz teknoloji sayesinde ışığın yansımalarını odadaki tüm eşyalar üzerinde görmüş oluruz. 
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 119 Cevabı
Kullanacaklarımız: el feneri, CD, düz ayna, alüminyum folyo.
İzlenecek Yol
Arkadaşlarınızla 3-4 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında görev paylaşımı yapınız.
Arkadaşınızdan düz aynayı sizden belli bir uzaklıkta tutmasını isteyiniz.
El fenerini yakarak ışığını düz ayna üzerine gönderiniz. Işık ile camın etkileşimini gözlemleyiniz.
Yaptığınız işlemi diğer cisimler için de sırayla deneyiniz.
Işığın izlediği yolu defterinize çizerek gösteriniz.
Soruyu Cevaplayalım
• Düz ayna ve CD üzerine ışık gönderdiğinizde ışık nasıl bir yol izlemiştir?
  • CevapIşık ışınlarının geliş doğrultusu değiştikçe yansıyan ışının doğrultusu da değişir.Düz yüzeyin her noktasında normaller birbirine paraleldir ve böyle bir yüzeye gelen ışın kendisiyle eşit derecede bir açı ile yansır.Gelme açısı, yansıma açısına eşittir.
• Işığın izlediği yolu dikkate alarak ışığın madde ile etkileşimini nasıl açıklarsınız?
  • CevapIşık madde ile karşılaşınca maddenin özelliğine göre ya geçmez (yansır yada soğurulur) ya geçer, yada bir kısmı ge­çer bir kısmı geçmez (yansır yada soğrulur). Aynaya gelen ışın madde tarafından yansıtılır yani maddenin içinden geçe­mez. Mercek cam gibi cisimlere gelen ışınlar ise madde tarafından geçirilebilir yada bir kısmı geçebilirken bir kısmı yansır.
Yukarıdaki iki resimde farklı zeminlerde top oynayan çocukları görüyorsunuz. Bu yüzeylerden biri beton zemin, diğeri ise çakıllı bir zemin olsun. Resimde görülen çocuklar, ellerindeki topları bulundukları zeminlere doğru fırlattıklarında toplar bu yüzeylerden zıplarken nasıl hareket eder?
  • Cevap: İlk zeminde zemin düz beton olduğu için top düz bir şekilde hareket eder zıplar oysa ikinci zemin çakıllı olduğu için top düz bir yol değil yana doğru savrularak yan yan ya da farklı bir düzlemde zıplayacaktır.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 120 Cevabı
Kullanacaklarımız: el feneri, düz ayna, plastik kap, tahta, plastik tarak, saman kâğıdı, su, oyun hamuru, alüminyum folyo, kuşe kâğıt, metal kaşık.
İzlenecek Yol
Plastik tarağı oyun hamuru ile masa üzerine tutturunuz. El fenerini plastik tarak üzerine tutarak paralel ışık demetleri elde ediniz.
Elde ettiğiniz bu paralel ışık demetlerini metal kaşık, düz ayna, kuşe kâğıt vb. malzemelerinizin üzerine sırasıyla gönderiniz.
Her bir yüzey için yansıyan ışık demetlerini gözlemleyiniz.
Çeşitli yüzeylerde gerçekleşen yansımaları ışınlar çizerek gösteriniz.
Plastik kap içine su doldurunuz. Su yüzeyine ışın demetlerini gönderiniz. Gözlemlerinizi çizimle gösteriniz.
Soruları Cevaplayalım
Işık ışınları düz yüzeylerden nasıl yansımıştır?
  • CevapDüz yüzeyin her noktasında normaller birbirine paraleldir ve böyle bir yüzeye gelen ışın kendisiyle eşit derecede bir açı ile yansır.Gelme açısı, yansıma açısına eşittir
Işık ışınları düzgün olmayan yüzeylerden nasıl yansımıştır?
  • Cevap: Pürüzlü yüzeylere paralel gelen ışık ışınlarının çarptığı yüzeyden birbirine paralel olarak yansımamasına dağınık yansıma denir. 
    • Dağınık yansıma sonucu cisimlerin bir yüzeyde net görüntüsü oluşmaz.
    • Göz sağlığı ve cisimlerin renklerinin ve şekillerinin daha iyi görülmesi için dağınık yansıma gereklidir.
    • Dağınık yansımaya uğrayan cisimler mat görünürler.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 121 Cevabı
Düzleştirilmiş ve kırışıkları giderilmiş bir alüminyum folyo parçasına bakarak görüntünüzü inceleyiniz. Folyoyu kırıştırdıktan sonra tekrar görüntünüze bakınız. İki görüntü arasında ne gibi farklar görüyorsunuz? Bu farklılığın nedeni ne olabilir?
  • CevapDüz yüzeyde düz bir yansıma oluşurken pürüzlü bir yüzeyde pürüzlü bir yansıma ile karşılaşırız. 
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 122 Cevabı
Kullanacaklarımız: ışık kaynağı (lazer ışığı), oyun hamuru, düz ayna, kareli defter kâğıdı, cetvel.
İzlenecek Yol
Uyarı: Işık kaynağını doğrudan gözünüze tutmayınız.
Etkinlik için sınıfınızda 4-5 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında görev paylaşımı yapınız.
Işık kaynağı ve düz aynayı kullanarak sınıfınızdaki yazı tahtasını veya duvarı aydınlatmaya çalışınız.
Düz aynaya gelen ve düz aynadan yansıyan ışınların izlediği yolu gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi defterinize çizerek gösteriniz.
Kareli kâğıdı masanın üzerine yerleştiriniz.
Düz aynayı oyun hamurları yardımıyla masaya dik olacak şekilde kareli kâğıdın çizgilerinden birinin üzerine yerleştiriniz.
Kareli kâğıdın üzerine aynaya dik olacak şekilde bir çizgi çiziniz.
Lazer ışığını masa üzerindeki kâğıdı teğet geçecek şekilde çizdiğiniz çizginin aynayla kesiştiği noktaya doğru düz ayna üzerine çeşitli açılarla gönderiniz.
Açıölçer yardımıyla aynaya gelen ve aynadan yansıyan ışınları çiziniz. Aynaya gelen ve aynadan yansıyan ışınların, düz aynaya dik olarak çizilen çizgiyle yaptıkları açıları ölçünüz.
Bir tablo oluşturarak ölçümlerinizi tablonuza kaydediniz.
Soruları Cevaplayalım
Işığın aynaya geliş ve aynadan yansımada izlediği yol hakkında neler söyleyebilirsiniz?
  • Cevap:Düz aynalarda görüntü oluşumu, aynaya düşerek yansıyan ışınların uzantılarının kesişmesiyle oluşur.
  • Düz Aynada Oluşan Görüntünün Özellikleri;
    1 . Görüntü zahiri ( sanal ) dır.
    2 . Düzdür.
    3 . Ayna gerisindedir.
  • Pürüzlü aynada Oluşan Görüntünün Özellikleri 
  • Gelen paralel ışık demeti pürüsüz yüzeyde yine paralel bir şekilde yansırken , pürüzlü yüzeyde dağınık yansır.
Aynaya gelen ışık ile aynadan yansıyan ışık arasında nasıl bir ilişki olabilir?
  • CevapGelen ışın eğer düz bir yüzeye çarparsa ışın doğrusal yayılır ama dağınık bir yüzeye çarparsa dağınık olarak yayılır.

Işık Nasıl Yansıyor Neler Öğrendik Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 124 Cevabı
1. Aşağıdaki resimlerde çeşitli yüzeyler verilmiştir. Işığın, bu yüzeylerden düzgün mü yoksa dağınık mı yansıyacağına karar vererek resimlerin altındaki noktalı yerlere yazınız.
Cevap:

2. Aşağıdaki soruları okuyarak cevaplayınız.
a. Şekilde verilen I numaralı ışın düz aynadan yansıdıktan sonra II numaralı yolu izliyor. II numaralı ışının düz aynadan yansıma açısı kaç derecedir?
  • Cevap:
  • Gelen ışının normalle yaptığı açının ölçüsü, yansıyan ışının normalle yaptığı açıya eşittir (a = b).
  • Bu yüzden doğru cevap 60 derecelik açıdır.
b. Bir düz aynaya gelen ışınla yansıyan ışın arasındaki açı 40° dir.
Gelen ışının ayna ile yaptığı açı kaç derecedir?
  • Cevap:Gelen ışının normalle yaptığı açının ölçüsü, yansıyan ışının normalle yaptığı açıya eşittir (a = b).
  • Bu yüzden doğru cevap 40 derecelik açıdır.

Işık Bir Engelle Karşılaşırsa Ne Olur  Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 125 Cevabı
Kullanacaklarımız: el feneri, kitap, buzlu cam, pencere camı, boş defter yaprağı, tahta, karton.
İzlenecek Yol
4-5 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
Sınıfınızın yazı tahtasını el feneri ile aydınlatınız. Işık kaynağının önüne sırasıyla kitap, buzlu cam, pencere camı, boş defter yaprağı, tahta, karton vb. cisimleri tutunuz. Aydınlatılan bölgedeki değişiklikleri gözlemleyiniz.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 126 Cevabı
 Kullandığınız cisimleri, ışığı geçirme durumlarına göre aşağıdaki tabloya kaydediniz. Böylece cisimler arasında ışığı geçirme durumlarına göre gruplandırma da yapmış olursunuz.
Soruları Cevaplayalım
• Hangi cisimler ışığı geçirdi, hangileri geçirmedi?
  • Cevap
• Işık kaynağının önünde arkadaşınız dursaydı aydınlatılan bölgede nasıl bir değişiklik olmasını beklerdiniz? Tahmininizi test ederek doğrulayabilirsiniz.
  • CevapIşık kırılarak yansıyacaktı. Bu da düz bir yansıma yerine dağınık bir yansımanın olmasına neden olacaktı.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 127 Cevabı
Yatak odanızın duvarları, ışığı pencerenizdeki cam gibi bütünüyle geçirseydi bu durumdan yaşamınız nasıl etkilenirdi? Pencerelerinizde cam yerine tahta kaplı olsaydı bu durumda neler olurdu?
  • CevapÖncelikle ışık tam olarak geçseydi gündüz rahatsızlık duyardık. Uyurken gözlerimiz yorulurdu. Her yer aydınlık olurdu. Pencerelerimizde cam değil de tahta olsaydı bu sefer de ışık hiç geçmeyecekti hayatımızı yarasalar gibi karanlıkta geçirmek zorunda kalacaktık.
Akvaryumlar, ışığı iyi geçiren camdan yapılmamış olsaydı içindeki balıkları seyredebilir miydiniz?
  • CevapHayır izleyemezdik çünkü o zaman ışık yansımayacak ve bizler de karanlık siyah bir su tabakasından başka bir şey görmemiş olacaktık. 
Yandaki fotoğraflara bakarak hangi maddenin saydam ve yarı saydam olduğunu, hangi maddenin saydam olmadığını söyleyebilir misiniz?

Gölgeler Nasıl Oluşur Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 128 Cevabı
Güneşli bir günde arkadaşlarınızla birbirinizin gölgesine basmaya ya da gölgenizi yakalamaya çalıştığınız olmuştur. Gölge oyunu oynamaya ne dersiniz?
  • CevapHareket halindeki arkadaşımızın gölgesine basmamız çok zordur. Oyundan çok uğraş isteyen bir etkinlik gibi oluyor. 
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 129 Cevabı
Kullanacaklarımız: el feneri, karton, makas, plastik ya da tahta çubuklar (cetvel), saydam olmayan plastikler, yapıştırıcı.
İzlenecek Yol
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
Kartonun ve plastiklerin üzerine çeşitli hayvan resimleri çiziniz. Resimleri kesip arkalarına çubukları yapıştırınız.
Sınıfı karartınız. Bir arkadaşınız, el fenerinin ışıklarıyla sınıfın bir duvarını aydınlatsın.
El fenerinden çıkan ışınların önüne önce kartondan, saydam olmayan plastiklerden kestiğiniz hayvan şekillerini tutunuz. Duvarda oluşan gölge durumlarını gözlemleyip not ediniz.
El feneriyle duvar arasındaki uzaklığı daha da azaltınız. Hayvan şekillerini el fenerinin ışınları önüne tekrar tutunuz. Oluşturduğunuz gölgeleri öncekilerle karşılaştırınız.
El fenerinden çıkan ışınların doğrultusunu değiştirerek aynı işlemleri tekrarlayınız.
Soruları Cevaplayalım
• Işık kaynağının izlediği yolda bulunan şekillerin gölgeleri nasıl oluşmuştur?
  • CevapGölge boyu cismin boyutu, cismin ışık kaynağına olan uzaklığı ve yakınlığı ile ilgilidir. Büyüklüğü sabit olan bir cisim ışık kaynağından uzaklaştıkça gölgesi küçülür.
• Cisimlerin ışık kaynağına uzaklıkları gölgelerin oluşumunu nasıl etkilemiştir?
  • Cevap:  Işık kaynağına yaklaşınca gölgesi büyür. Ayrıca gölge boyu ışık kaynağının cisme olan açısıyla ilgilidir. Dik açı ile vuran ışık gölge oluşturmazken yatay olarak vuran ışık gölge oluşturur.
• Işığın geliş doğrultusu ve oluşan gölgelerin boyu arasında nasıl bir ilişki olabilir?
  • Cevap:  Gölge boyu cismin boyutu, cismin ışık kaynağına olan uzaklığı ve yakınlığı ile ilgilidir. Büyüklüğü sabit olan bir cisim ışık kaynağından uzaklaştıkça gölgesi küçülür, Işık kaynağına yaklaşınca gölgesi büyür. Ayrıca gölge boyu ışık kaynağının cisme olan açısıyla ilgilidir. Dik açı ile vuran ışık gölge oluşturmazken yatay olarak vuran ışık gölge oluşturur.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 130 Cevabı
Peki oluşan bir tam gölgenin büyüklüğünü değiştirebilir miyiz?
  • Cevap: Işık kaynağının ve cismin büyüklüklerine göre cisimlerin gölgelerinde değişmeler meydana gelir. Ekran bir cisimden uzaklaştırılmaya başlandığında gölgenin büyüklüğünde değişme olur ve gölgenin büyüklüğü artar. Cisim,ekran ve ışık kaynağı hareket ettirilerek gölgenin büyüklüğünden değişiklikler oluşturulabilir.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 1 Cevabı
Kullanacaklarımız: 2 adet mum, karton (35 cm x 50 cm ebatlarında), kibrit, yapıştırıcı bant, cetvel, dikdörtgen şeklinde bir cisim, yuvarlak bir cisim.
İzlenecek Yol
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
Kartonun uzun kenarından 5 cm’lik kısmını katlayınız. Bu kısmı, masanın üzerine gelecek şekilde yapıştırarak kartonun dik durmasını sağlayınız.
Mumu yakıp cisim önüne koyduğunuzda gölgenin durumunu nasıl değiştirebileceğinizi tahmin ediniz. Tahminlerinizi defterinize yazınız.
Mumu yakıp kartondan 30 cm uzakta olacak şekilde yerleştiriniz. Dikdörtgen şeklindeki cismi mumun önüne koyarak gölgesini kartona (ekrana) düşürünüz. Cismi yanan muma yaklaştırıp uzaklaştırınız. Gölgesindeki koyuluğun değişimini inceleyip not ediniz.
Cismi sabit bir noktada tutarak bu kez mumu cisme yaklaştırıp uzaklaştırınız. Gölge oluşumlarını inceleyiniz.
Soruları Cevaplayalım
• Cismin ışık kaynağına yakınlığı ve uzaklığı gölge oluşumunu nasıl etkiledi?
  • CevapBir cisim ne kadar büyük olursa olsun cisim kaynağa yaklaştığında gölge boyu büyür. Ama cisim kaynaktan uzaklaştığında gölge boyu küçülür. Cismin şekli önemli değildir. Cismin boyunun da önemi yoktur. Sadece cisme olan uzaklık yada yakınlığı önemlidir. Bunu cismi sabit tutup ışık kaynağını uzaklaştırıp yakınlaştırarak da kolayca öğrenebiliriz. Cismi sabit tutarız. Işık kaynağını cisme yaklaştırırız. O zaman cismin gölge boyu büyür. Ya da cismi sabit tutup ışık kaynağını uzaklaştırınca cismin gölge boyu küçülür. Yani gölge boyu ile cismin kaynaktan uzaklığını böyle ilişkilendirebiliriz.
• Deneydeki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenleriniz nelerdir?
  • Cevap:
  • Bağımlı değişken: Mum ışığı
  • Bağımsız değişken: karton
  • kontrol edilen değişken: mum ışığı
• Tahminleriniz ile yaptığınız deney sonuçları birbirini doğruladı mı? Bunu nasıl açıklarsınız?
  • CevapEvet doğruladı. Tam da beklediğim sonuçlar çıktı

Gölgeler Nasıl Oluşur Neler Öğrendik Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 132 Cevabı
1.Çevrenizde saydam, yarı saydam ve saydam olmayan maddelerden bildiklerinizin isimlerini yandaki tabloya yazınız.
Cevap:
  • Saydam: 
  • Alkol
  • Su
  • Hava
  • Cam
  • Buz
  • Naylon
  • Asetat kağıdı
  • Gözlük camı
  • Su damlası
  • Yarı saydam:
  • Yağlı kağıt
  • Tül
  • Buzlu cam
  • Buzlanmış cam
  • Bulut
  • Sis
  • Zümrüt
  • Yakut
  • Oto cam filmi
  • Renkli bant
  • Puslu cam
  • Opak:
  • Tahta
  • Taş
  • Toprak
  • Mukavva
  • Kağıt
  • Mermer
  • Çelik
  • Demir
  • Bakır
  • Kurşun
  • Duvar
  • Kapı
  • Seramik
  • Çimento
2. Saydam olmayan bir cisim, şekildeki gibi bir ışık kaynağı ile duvar arasına, sırasıyla çeşitli uzaklıklarda konulmuş ve duvarda gölgeler oluşturulmuştur.
Cismin kaynaktan farklı uzaklıklarına karşılık duvarda oluşturduğu gölge boylarını ve cismin kaynağa uzaklığını şekil üzerinde ölçünüz. Elde ettiğiniz verilerle, cismin kaynaktan uzaklığı ile gölge boyu arasındaki ilişkiyi gösteren bir sütun grafiği çiziniz.
a. Grafikte gölge boyu ile cismin ışık kaynağına olan uzaklığı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
  • CevapBir cisim ne kadar büyük olursa olsun cisim kaynağa yaklaştığında gölge boyu büyür. Ama cisim kaynaktan uzaklaştığında gölge boyu küçülür. Cismin şekli önemli değildir. Cismin boyunun da önemi yoktur. Sadece cisme olan uzaklık yada yakınlığı önemlidir. Bunu cismi sabit tutup ışık kaynağını uzaklaştırıp yakınlaştırarak da kolayca öğrenebiliriz. Cismi sabit tutarız. Işık kaynağını cisme yaklaştırırız. O zaman cismin gölge boyu büyür. Ya da cismi sabit tutup ışık kaynağını uzaklaştırınca cismin gölge boyu küçülür. Yani gölge boyu ile cismin kaynaktan uzaklığını böyle ilişkilendirebiliriz.
b. Grafik üzerinde ölçümünü yapmadığınız bir uzaklığa karşılık gölge boyunun uzunluğunu bulunuz.
  • Cevap:
c. Aynı uzunluğa karşılık gelen cismin gölge boyunu deneysel olarak ölçünüz. Elde ettiğiniz sonuç ile grafikte bulduğunuz sonucu karşılaştırınız.
  • Cevap:
ç. Bu olaydaki bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenler nelerdir?
  • Cevap:

5.Ünite Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 135 Cevabı
A. Aşağıdaki kelimeleri kullanarak kavram haritasına uygun şekilde tamamlayınız.
  • Cevap:
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 136 Cevabı
B. Aşağıda ışık ile ilgili verilen terimleri, bu terimleri açıklayan cümlelerle
eşleştiriniz.
  • Cevap:
Terimler
  • a. Doğrusal
  • b .Yarı saydam
  • c. Tahta
  • ç. Işık ışını
  • d. Gölge
  • e. Saydam
  • f.Opak
( ç ) 1. Işık kaynağından çıkan ve her yere yayılan ışık demetidir.
( d ) 2. Işığın yayılması önlendiğinde oluşur.
( b ) 3. Işığın bir kısmını geçiren maddelere denir.
( c ) 4. Opak maddedir.
( e ) 5. Işığın tamamını geçiren maddedir.
( a ) 6. Güneş ışınlarının izlediği yoldur.

1. Cisimlerin ekranda oluşan gölgeleri aşağıdakilerden hangisidir?
  • CevapC
2.Gece, düz bir yolda sokak lambasına doğru yaklaşan bir kişinin gölgesinin uzunluğu için ne söylenebilir?
A) Küçülür.
B) Büyür.
C) Değişmez.
D) Önce büyür, sonra küçülür.
  • CevapD
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 137 Cevabı
3. Aşağıdaki maddelerden hangisi ışığın bir kısmını geçirir?
A)Buzlu cam  B)Cam Bardak  C)Tahta  D)Kağıt
  • CevapA
4. I. Işık saydam olmayan bir cisim üzerine düşerse gölge oluşur.
II. Saydam olmayan bir cismin oluşan gölgeleri cisme benzer.
III. Cisim, ışık kaynağından uzaklaştığında gölge küçülür.
Gölgeler ile ilgili yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız III
C) I ve II D) I, II ve III
  • CevapD
5. Aşağıdaki olaylardan hangisi ışığın doğrusal yolla yayıldığını gösterir?
A) Şimşek oluşumu
B) Güneş tutulması
C) Isıtılan cismin sıcaklığının artması
D) Camdan ışığın geçmesi
  • CevapB
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 138 Cevabı
6. Bir ışık kaynağından yayılan ışık, aşağıdaki çizimlerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
  • CevapC
7.Yukarıdaki tabloda üzerine düşen ışığı geçirmeyen maddelerin bulunduğu kutular taranacaktır. Buna göre tablo doğru olarak tarandığında görünümü aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Cevap: A
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 139 Cevabı
8. Can, ışığın düzgün yansımasını gözlemlemek istiyor. Can, aşağıdaki cisimlerden hangisini seçerse düzgün yansımayı gözlemler?
  • CevapD
9.Yukarıdaki şemada verilen cümleleri giriş bölümünden başlayıp okuyunuz. Cümle doğru ise “D” yanlış ise “Y” yolu takip edilerek hangi çıkışa ulaşılır?
  • CevapB
DKC Bir cevap motorudur... Sağ üstteki "Eksik sayfa bildir"butonuna tıklayarak istediğiniz sayfaları bize bildirebilirsiniz.
Paylaş:
📌 EKSİK SAYFA BİLDİR...