5. Sınıf Fen Bilimleri Ada Sayfa 83-113 Arası 4. ÜNİTE

4. Ünite Madde ve Değişim


Maddenin Hal Değişimi Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 83 Cevabı
Küçükken sıcak çayı içebilmen için büyüklerin ne gibi önlemler alırdı? Neden?
  • Cevap: Sıcak çayın içine soğuk su ekleyerek çayın ılık olmasını sağlarlardı.
Fotoğrafta dikkatinizi çeken bir şey var mı?
Cevap:  Evet var tren raylarının arasında boşluk var.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 84 Cevabı
Küçük su birikintilerinin kuruduğunu gördüğünüzde suyun nereye gittiğini düşünürsünüz?
  • Cevap:  Küçük su birikintileri kuruduğunda suyun buharlaştığını düşünüyorum.
Katı bir madde sıvı hâle nasıl dönüşür?
  • Cevap:  katı bir madde ısı sayesinde sıvı hale dönüşür.
Aşağıdaki fotoğrafı inceleyiniz. Katı yağı sıvı hâle dönüştüren nedir? Isı olabilir mi? Katı maddeyi sıvı hâle, sıvı maddeyi de katı hâle geçirmek için ne gibi önerilerde bulunursunuz?
  • Cevap: Katı maddeyi sıvı hale getiren ısıdır. Sıvı  maddeyi de katı hale getirmek için soğutmak gerekir.
Kullanacaklarımız: beyaz mum, deney tüpü, tahta maşa, ispirto ocağı, beherglas, bıçak, su, kibrit.
İzlenecek Yol
Not: Isıtma işi öğretmen gözetiminde yapılacaktır.
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
Bıçakla küçük parçalara ayırdığınız mumun bir miktarını deney tüpüne koyunuz. + Tahta maşayla tutulan deney tüpünü, ispirto ocağının alevinde çok yavaş ısıtınız. + Isıtma sırasında mumun görünümünü kontrol
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 85 Cevabı
Deney tüpünde erimesini gözlemlediğiniz mumu, bir iki dakika bekledikten sonra içinde soğuk (oda sıcaklığında) su bulunan beherglasta soğutunuz. Mum donuncaya kadar bu işlemi sürdürürken mumun görünümünü kontrol ediniz.
Soruları Cevaplayalım
• Mum neden eridi?
  • Cevap: Mum ısıdan dolayı eridi
• Mumun donması için ne yaptınız?
  • Cevap: Mumun donması için soğuk suda beklettik
• Mum soğurken ısısında ne tür bir değişiklik olduğunu düşünüyorsunuz?
  • Cevap: Mum soğurken ısısında düşme oldu.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 86 Cevabı
Resimdeki konuşmalarda dikkatinizi ne çekti? Avucunuza dökülen kolonyanın buharlaşmasının nedeni sizce ne olabilir?
  • Cevap: Kolonya elimizin ısısından dolayı buharlaşır.
Kolonya buharlaşırken senin de ellerin serinler mi? Kolonya buharlaşırken elindeki deriden ısı mı alır yoksa deriye ısı mı verir?
  • Cevap:  Kolonya buharlaşırken elimizdeki ısıyı alarak buharlaştığı için elimiz serinler.
Kendinizi dışarıya asılan çamaşır olarak düşününüz. Kururken hangi olayları yaşayacağınızı anlatabilir misiniz?
  • Cevap: Çamaşır kururken ıslak olduğu için buharlaşma olayı yaşayacağımı düşünüyorum.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 87 Cevabı
Buharlaşan su damlacıkları, gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Özdeş tabaklara eşit miktarda su koyunuz. Bu tabaklardan birini doğrudan güneş ışığı alan bir yere, diğerini gölge bir yere yerleştiriniz. Güneş ışığını doğrudan alan tabakta bir süre sonra suyun azaldığını gözlemlersiniz. Bu durumu nasıl açıklarsınız?
  • Cevap:  Güneş ışığı sıcak olduğu için suyun buharlaşmasını daha çabuk sağlayacaktır.
Soğuk havada soluk alıp verirken ağzından çıkan sıcak ve nemli nefes buhara dönüşür mü?
  • Cevap: Evet dönüşür. Ağzımızdan çıkan nefeste azda olsa su bulunmaktadır. Buda soğuk hava ile karşılaştığında yoğunlaşarak su damlacıklarına dönüştürür. Su damlacıkları çok küçük olduğundan buhar şeklinde görülür.
Banyodaki bu yüzeyler gibi atmosferin üst kısımlarının da soğuk olduğunu düşünür müsünüz?
  • Cevap: Evet düşünürüm. Atmosferin üst kısımlarında su buharı daha az olduğundan.
Sıvıların ısı alarak buharlaştığını biliyorsunuz. Buhar yoğuşurken alınan ısı ne olur? 88. sayfadaki etkinlikte bu sorunun cevabını bulabilirsiniz.
  • Cevap: Buhar yoğuşurken ortam ısınır.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 88 Cevabı
Kullanacaklarımız: cam balon, tek delikli lastik tıpa, kimya termometresi, ispirto ocağı, tel kafes, sacayak, su, geniş plastik kap, kibrit, saat.
İzlenecek Yol
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında eşit bir şekilde görev paylaşımı yapınız.
Yaklaşık üçte biri su ile dolu olan cam balonu, sacayağın üzerine yerleştiriniz. İspirto ocağını yakınız ve suyu ısıtmaya başlayınız. Su kaynamaya başladıktan sonra ispirto ocağını söndürünüz.
Ortasından termometreyi geçirdiğiniz lastik tıpayı cam balonun ağzına yerleştiriniz (Termometre ve lastik tıpa, cam balonun ağzına ısıtma işlemi tamamlandıktan sonra öğretmen tarafından yerleştirilmelidir. Termometrenin suya temas etmemesine dikkat edilmelidir.).
Termometrenin gösterdiği sıcaklığı okuyarak tabloya kaydediniz. Ölçtüğünüz sıcaklığın neyin sıcaklığı olduğunu tahmin etmeye çalışınız.
Termometrenin konumunu değiştirmeden cam balonu soğuk su kabına daldırınız. Termometredeki sıcaklık değişimini bir dakika arayla ölçerek aşağıdaki tabloya kaydediniz. Isıtma olmadığı hâlde sıcaklıktaki yükselmenin nedenini tahmin ediniz.
 Tablodaki değerleri çubuk grafiğe işleyiniz. Grafikten okuduğunuz en yüksek sıcaklık değerini ve bu sıcaklık değerine kaçıncı dakikada ulaşıldığını belirleyiniz.
• Suyu ısıttıktan sonra cam balondaki buharın sıcaklığını kaç °C ölçtünüz?
  • Cevap:
• Cam balonu soğuk su kabının içine koyduktan sonra su buharının sıcaklığı kaç °C oldu?
  • Cevap:
• Soğuk ortam, su buharı üzerinde nasıl bir değişime neden oldu?
  • Cevap:
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 89 Cevabı
Kullanacaklarımız: beherglas (250 mL), spatül, buz, iyot, cam balon, sacayak.
İzlenecek Yol
Beherglasa 2-3 spatül iyot koyunuz. Beherglasın ağzını uygun büyüklükte cam balon ile kapatınız.
Cam balon içine birkaç parça buz koyunuz.
Cam balonun alt yüzeyindeki gözlemlerinizi defterinize yazınız.
Soruları Cevaplayalım
• Deneyde kullandığınız iyot sıvı hâle geçti mi?
  • Cevap:
• Cam balonun alt yüzeyinde gözlemlediğiniz olayı nasıl yorumlarsınız?
  • Cevap:

Maddenin Hal Değişimi Neler Öğrendik  Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 90 Cevabı
1. Aşağıdaki resimleri inceleyip gördüklerinizi anlatınız. Resimlerin altlarındaki soruları cevaplayınız.
Yağmur yağarken gökyüzü nasıldır?
  • CevapYağmur yağarken gökyüzü bulutlarla doludur.
Yağmurdan sonra biriken sulara ne olur ?
  • CevapYağmurdan sonra biriken sular güneş ışınları ile buharlaşır.
Çamaşırlar kururken çamaşırdaki suya ne olur ?
  • CevapÇamaşırlar kururken çamaşırdaki sular buharlaşır.
Kar ne zaman yağar ? Kar topu oynadığınızda elinizdeki eldivenlerin ısınma sebebi nedir ?
  • Cevap:  Gökyüzündeki su buharının soğuk hava ile karşılaşması sonucu minik su tanecikleri kristalleşerek kar olarak yeryüzüne düşer. Kar eldivendeki ısıdan dolayı eriyerek eldiveni ıslatır.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 91 Cevabı
Siz de kendinizi bir su damlası yerine koyarak başınızdan geçen olayları anlatan bir paragraflık yazı yazınız. İçeriğinde buharlaşma, yoğuşma, erime, donma, kaynama kavramları bulunmasına özen gösteriniz. Öykünüzde sevginin, ailenin, fedakârlığın önemini de belirtiniz.
  • Cevap: Küçük bir gölde su damlasıydım. Bahar gelince aramıza yeni arkadaşlar gelince dahada büyüdük. Mutlu ve huzurlu bir şekilde ailem ve arkadaşlarımla yaşıyorduk. Daha sonra yaz geldi ve hava çok sıcak oldu. Bir çoğumuz havanın sıcaklığı ile buharlaşarak gökyüzüne doğru ilerlemeye başladık. Yükseldikçe yükseliyorduk. Sonra birden çok soğuyarak donarak katılaşarak yeryüzüne düşmeye başladık.

Maddenin Ayırt Edici Özellikleri Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 92 Cevabı
Maddeler renk, koku, esneklik, sertlik, matlık gibi özellikleri sayesinde birbirinden ayırt edilebilir. Fakat bu özellikler ölçülebilir ve sadece o maddeye özgü özellikler değildir. Bir maddeyi bir başka maddeden kesin olarak ayırt etmemizi sağlayan ölçülebilir özellikler olduğunu biliyor musunuz?
  • CevapEvet biliyorum. 
Kaynama başlayınca ve devam ettiği sürece suyun sıcaklığının değişmeden hep aynı değerde kaldığını gördünüz. Değişmeyen bu sabit sıcaklığa kaynama sıcaklığı denir. Kaynama sıcaklığı her saf madde için ayırt edici bir özellik midir? Aynı deneyi sudan başka sıvılarla tekrarlarsanız nasıl bir sonuç beklersiniz?
  • Cevap:  KAYNAMA NOKTASI : Sabit sıcaklıkta ve basınçta saf sıvı bir maddenin, sıvı halden gaz hale geçtiği sıcaklıktır. Genellikle birimi ( 0C ) olarak verilir.* Saf suyun donma noktası 0 0C , kaynama noktası ise 100 0C”dir ( 1 atmosfer basınçta)
    * Saf (arı) sıvıların kaynama süresince hem sıcaklığı hem de buhar basıncı sabittir.
    * Saf olmayan sıvıların ise kaynama süresince sıcaklığı değiştiği halde buhar basıncı değişmez.
    * Sıvıların 1 atm. basınçta elde edilen kaynama sıcaklıklarına “normal kaynama sıcaklığı” denir.
    * Kaynama sıcaklığı saf sıvılar için ayırt edici özelliktir.
Kullanacaklarımız: 2 adet beherglas, etil alkol, aseton, kimya termometresi, bağlama parçası, bunzen kıskacı, sacayak, destek çubuğu, üçayak, tel kafes, kibrit, ispirto ocağı, saat.
İzlenecek Yol
Not: Alkol ve aseton, uçucu ve yanıcı maddelerdir. Bu deneyi öğretmen gözetiminde yapınız.
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
Beherglasın üçte birini dolduracak kadar etil alkol koyunuz.
Termometreyi, içinde etil alkol bulunan beherglasa daldırarak beherglası sacayak üzerine yerleştiriniz.
İspirto ocağını yakarak etil alkolü yavaşça ısıtınız.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 93 Cevabı
 Isıtılan etil alkolün sıcaklığını ikişer dakika aralıklarla ölçerek aşağıdaki tabloya kaydediniz.
Kaynamanın başladığı anı belirleyiniz.
Aseton için de aynı deney basamaklarını uygulayınız.
Tablolara kaydettiğiniz verileri kullanarak çubuk grafiklerini çiziniz.
Soruları Cevaplayalım
• Alkol ve aseton kaç °C’ta (derece selsiyus) kaynamaya başladı?
  • Cevap:
  • Aseton 56 derecede kaynamaya başlar. 
  • Alkol ise 78 derecede kaynar. 
• Alkol ve aseton kaynamaya başladıktan sonra sıcaklıkları nasıl değişti?
  • Cevap:
• Diğer sıvıların da kaynama noktalarının sabit fakat sudan farklı olduğunu söyleyebilir misiniz?
  • Cevap:
Peki erime ve donma noktaları da maddeler için ayırt edici özellik olabilir mi? Bunu bir etkinlikle inceleyelim.
Kullanacaklarımız: buz parçaları, beherglas, kimya termometresi, saat.
İzlenecek Yol
İkişer kişilik gruplar oluşturunuz.
Buz parçalarını beherglasa koyunuz.
Buzun sıcaklığını ikişer dakika arayla termometre ile ölçünüz. Termometrenin buza değmesine dikkat ediniz. Erime süresince oluşan sıcaklık değişimlerini tespit ediniz.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 94 Cevabı
 Başlangıçta okuduğunuz sıcaklıkları “sıfırın altında” şeklinde ifade ediniz. Buz tamamen eridikten sonra birkaç ölçüm daha yapınız. Ölçüm sonuçlarını aşağıdaki tabloya kaydediniz. Tablodaki verileri, şablonu verilen grafikte sütun grafiği çizerek gösteriniz.
Soruları Cevaplayalım
• Tablonuzdaki verileri diğer grupların sonuçlarıyla karşılaştırınız. Her gruptan, bulduğu erime sıcaklığı değerini tahtaya yazmasını isteyiniz. Tahtadaki değerlere bakarak erime sıcaklığının sabit olduğunu söyleyebilir misiniz?
  • CevapHer grubun cevabına göre tabloyu hazırlamanız gerekmektedir. 
• Buz erimeye başladığı anda sıcaklık kaç °C’tur? Buzun erimesi sırasında sıcaklık değişiyor mu?
  • CevapBuzun ise erime sıcaklığı da 0°C ‘ dir. Katı halde bulunan saf bir maddeye ısı verildiğinde önce sıcaklığı artar. Ama belli bir sıcaklığa eriştiğinde sıcaklık artışı durur ve madde erir. Erime belirli bir basınçta, yalnızca belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir. Bu sıcaklığa erime sıcaklığı ya da erime noktası denir. Erime sürecinde maddenin sıcaklığı değişmez. Maddeye verilen enerji, tanecikleri arasındaki çekim kuvveti yenmek için kullanılır. Bu nedenle taneciklerin ortalama kinetik enerjileri sabit kalır. Sıvı hale dönüşen maddenin tanecikleri artık belirli bir konuma sahip olmaz ve titreşim hareketinin yanı sıra öteleme hareketi de yapar. Erime noktası her madde için farklı bir değerdedir, bu nedenle maddenin ayırt edici bir özelliğidir.
Yandaki tabloda verilen katıların erime sıcaklığını buzun erime sıcaklığıyla karşılaştırınız. Bu katıların buza göre çok yüksek sıcaklıklarda eridiklerini söyleyebilir misiniz?
  • Cevap:
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 95 Cevabı
Suyun donması için sıcaklığın kaç  C olması gerekir? Suyun donması sırasında sıcaklığının değişip değişmeyeceği hakkında ne düşünürsünüz? Bu sorulara cevap bulabilmek için bir etkinlik yapalım.
  • Cevap: Suyun donması için sıcaklığın sıfırın altında olması gerekmektedir. 
Kullanacaklarımız: deney tüpü, su, kimya termometresi, beherglas, tuz-buz karışımı (Tuzlu suyun buzlukta dondurulmasıyla hazırlanmış olacak.), saat.
İzlenecek Yol
Beşer kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında eşit şekilde görev paylaşımı yapınız.
Deney tüpüne az miktarda su koyarak içine kimya termometresini daldırınız.
Bu tüpü, içinde tuz-buz karışımı bulunan beherglasın içine yerleştiriniz.
Suyun sıcaklığını üçer dakika aralıklarla ölçünüz. Ölçümleri aşağıdaki tabloya kaydediniz.
Deney tüpündeki suyu arada bir kontrol ederek donma sıcaklığını belirleyiniz.
Donma anından sonra 12 dakika daha ölçüm sonuçlarını kaydetmeye devam ediniz.
Tablodaki veriler yardımıyla şablonu verilen grafik üzerinde sütun grafiğini çiziniz.
Soruları Cevaplayalım
• Çizdiğin grafikte suyun donma sıcaklığı kaç °C’tur?
  • Cevap:  o derecedir. 
• Önceki etkinlikte ölçtüğünüz erime sıcaklıklarını, donma sıcaklıkları ile karşılaştırınız. Suyun donma sıcaklığı ile buzun erime sıcaklığı hakkında neler söyleyebilirsiniz?
  • Cevap:  Maddenin erimeye başladığı bu sıcaklık değerine erime noktası denir. Maddenin donmaya başladığı bu sıcaklık değerine donma noktası denir. Madde miktarı donma noktasını değiştirmez, fakat donma süresini değiştirir. örneğin, bir bardaktaki su da bir sürahideki su da 0 derecede donar. Suyun donma ve erime sıcaklığı aynıdır. Değişmez. su 0 derece donmaya başladığı gibi 0 derecede erimeye başlar. 0 derecenin altın sıcaklık devam ettiği sürece donma devam eder. 0 üstünde sıcaklık devam ettiği sürece erime devam eder.
Yaptığınız deneylere dayanarak aynı saf maddenin erime ve donma sıcaklıklarının birbirine eşit değerlerde ve sabit olduğunu söyleyebilir misiniz?
  • CevapSöyleyebiliriz. Çünkü aynı saf maddeler her yerde aynı tepkimeye aynı sonuçları verecektir. Örneğin suyun 100 derecede kaynaması gibi . 
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 96 Cevabı
Mazotla çalışan kamyonların yakıtlarının kışın donduğunu duymuş muydunuz? Su donduğunda mazot da donar mı?
  • Cevap:  Evet, mazotla çalışan kamyonların yakıtlarının kışın donduğunu duymuştum. Evet, su donduğunda mazotta donar. Çünkü mazot,  -20 derecede donmaya başlar.
Erime-donma sıcaklıklarına bakarak maddeleri tanıyabilir misiniz?
  • Cevap: Evet, tanıyabilirim.

Maddenin Ayırt Edici Neler Öğrendik Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 97 Cevabı
1. Aşağıdaki tablolarda, su yerine etil alkol ve aseton kullanılarak yapılan deneylerden elde edilen veriler görülmektedir. Tablolardaki verileri kullanarak yanlarında şablonları verilen çubuk grafikleri çiziniz.
  • Cevap
a) Yukarıda çizdiğiniz grafiklere göre maddelerin kaynama sıcaklıkları kaç C’tur?
  • Cevap:
  • etil alkol ile yapılan deneydeki maddenin kaynama noktası: 78
  • aseton ile yapılan deneydeki maddenin kaynama noktası: 56
b) Grafikleri nasıl yorumlarsınız?
  • Cevap:
  • Etil Alkol 12.dakikadan sonra kaynamaya başlamıştır.
  • Aseton 78 dakikadan sonra kaynamaya başlamıştır.

Isı ve Sıcaklık Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 98 Cevabı
Yeni ütülenmiş bir giysiye dokunduğunuzda ne hissedersiniz?
  • CevapYeni ütülenmiş bir giysiye dokunduğumda elimde bir sıcaklık hissederim.
Yeni kaynamış yumurta çok sıcak olduğu için kabuğunu soyamadığınızda ne yaparsınız?
  • CevapYumurtayı soğuk suya tutarım ve soğumasını sağlarım.
Susadınız. Suyu çok soğuk olduğu için içemediniz. Suyun içilebilir duruma gelmesi için ne yapmalısınız?
  • Cevap:  İçine biraz sıcak su katmalıyım.
Dün akşam televizyonda haberleri izliyordum. Kanalın birindeki sunucu: “Hava ısınıyor.” derken başka bir kanaldaki sunucu: “Havanın sıcaklığı artıyor.” dedi.
İkisi de aynı şeyi mi söylemek istedi? Bu konudaki düşünceniz nedir?
  • CevapHayır, ikisi aynı şeyi söylemek istemedi. Isı bir enerjidir. Sıcaklık ise enerji değil duyumdur.Sıcaklık, bir maddenin aldığı ya da verdiği ısı enerjisinin göstergesidir.
Pınar’ın sütü sıcak, Deniz’in sütü soğuk. Ancak Pınar sütünü ılık içmek istiyor. Nasıl bir çözüm önerirsiniz?
  • Cevap:  Deniz’in sütünden biraz alıp kendi sütüne karıştırırsa sütü ılık olur
Isı ve sıcaklık, birbiriyle çok yakın ilişkisi olan iki kavramdır. Soğuk kış günlerinde üşüyen ellerimizi ısıtmak için sıcak kaloriferin üzerine koyarız. Bu durumda ellerimizi ısıtmak için kaloriferin yaydığı ısıdan yararlanıyor olabilir miyiz?
  • Cevap: Kesinlikle yararlanıyoruz. Bunun yanında ısı alış verişi yaparız yani soğuk havayı demire verir ısıyı da elimize geçirmiş oluruz.
Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 99 Cevabı
Bütün maddelerin bir sıcaklığı vardır. Bazı maddelerin sıcaklığı yüksek bazılarının sıcaklığı da düşük olabilir. Farklı sıcaklıklardaki bu maddeler birbirine temas ettirilirse sıcaklıkları nasıl değişir? Bunu incelemek için bir etkinlik yapalım.
  • Cevap:
Kullanacaklarımız: 2 adet beherglas, sacayak, 2 adet termometre, tel kafes, ispirto ocağı, su, baget.
İzlenecek Yol
Arkadaşlarınızla 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında eşit olacak şekilde görev paylaşımı yapınız.
Beherglaslara yarısına kadar eşit miktarda su doldurunuz.
Suların sıcaklığını termometreler ile ölçünüz. Ölçüm sonuçlarınızı defterinize yazınız.
Beherglaslardan birini sacayağı üzerine yerleştirerek ispirto ocağı ile ısıtınız. Isıtma işlemini 5-10 dk. sürdürerek daha sonra ispirto ocağını söndürünüz. Beherglastaki suyun sıcaklığını ölçerek ölçüm sonucunu defterinize kaydediniz.
Soğuk su bulunan beherglastaki suyu sıcak suyun üzerine yavaş yavaş dökünüz. Bagetle karıştırınız. Bu sırada suyun sıcaklığını termometre ile tekrar ölçünüz. Ölçüm sonuçlarınızı defterinize kaydediniz. Gözlem sonuçlarınızı arkadaşlarınızla tartışınız.
Soruları Cevaplayalım
1. Suları birbirine karıştırdığınızda sıcaklıklarda nasıl bir değişim gözlemlediniz?
  • Cevap:
2. Suların sıcaklık değişimini nasıl açıklarsınız?
  • Cevap:

Isı ve Sıcaklık Neler Öğrendik  Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 100 Cevabı
1. Aşağıdaki cümleleri okuyarak doğru ise “D”, yanlış ise “Y” harfini cümlenin başındaki yay ayraç içine yazınız.
  • Cevap:
a. ( D ) Sıcaklık termometre ile ölçülür.
b. ( D ) Sıcaklıkları farklı maddeler arasında ısı alışverişi olur.
c. ( Y ) Sıcaklık bir maddeden diğer maddeye akan bir enerjidir.
ç. ( D  ) Bir maddeye ısı verildiğinde sıcaklığı yükselir.
d. ( Y ) Bugün havanın ısısı 27 oC’tur.
2.Yeni doldurulmuş bir bardak çayın ve içi buz dolu bir bardak meyve suyunun sıcaklıkları hakkında neler söyleyebilirsiniz? Çaydanlıkta kaynamakta olan su soğuk mu, ılık mı, sıcak mıdır? Yoksa çok mu sıcaktır?
  • CevapBir bardak çay elbette çok sıcak, içi buz dolu bir bardak meyve suyu ise elbette çok soğuktur. Çaydanlıkta kaynamakta olan su ise çok çok sıcaktır. 
Sıcak bir çayı soğuk içmek isteseydiniz ne yapardınız?
  • Cevap: İçine soğuk su koyardım ya da buzdolabına koyup soğumasını sağlardım.
Isı aldıkları için sıcaklığı yükselen (ısınan) ve ısı verdikleri için sıcaklığı düşen (soğuyan) maddelere örnekler bulunuz.
  • Cevap:   Ütü, kalorifer, tost makinesi gibi maddeler ısı aldıkları için sıcaklıkları yükselir. Buzluğa koyduğumuz buz küpleri ise ısı verdikleri için soğuyan maddedir.

Isı Maddeleri Etkiler Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 101 Cevabı
Kullanacaklarımız: gravzant halkası, ispirto ocağı, kibrit, tahta maşa.
İzlenecek Yol
+ 2-3 kişilik gruplar oluşturunuz. Grup arkadaşlarınız arasında iş bölümü yapınız.
+ Gravzant halkasını inceleyiniz. Küreyi ısıtıp soğuttuğunuzu düşününüz. Hangi durumda küre, çemberden geçer? Tahmininizi deftere yazınız.
+ Gravzant halkasının küre kısmını çemberden geçirmeye çalışarak gözleminizi not ediniz.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 102 Cevabı
 Küreyi ısıtıp tekrar çemberden geçirmeyi deneyiniz. Ne gözlemlediniz? Tahmininizle sonucu karşılaştırınız.
Soruları Cevaplayalım
• Cisimlerin ısı alıp vermesiyle hacimleri arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
  • CevapIsı alım verimi cisimlerin hacimlerinde artışa ya da azalışa neden olur. 
  • ISINMA-SOĞUMA
    * Isı enerjisi alan maddenin sıcaklığı artar.
    * Maddenin sıcaklığının artması ısınma sonucunda gerçekleşir.
    * Örneğin;Yanmakta olan ocağın üzerinde bulunan çorba ya da yemek bir süre sonra ısınır.
    * Yiyeceklerin pişmesi ısınma ile gerçekleşir.
    * Özel karışımlı toprakların pişmesi ile seramik,porselen,kiremit,tuğla…vb. malzemeler yapılır.
    * Sıcak su ile temizlik iyi sonuçlar verir.
    * Havanın ısınması ilkbaharda bitkilerin uyanmasına neden olur.
    * Isınan hava bitkilerin gelişmesine ve tohumların çimlenmesine neden olur.
    * Demir,cam vb.maddelerin ısınması işlenmesini kolaylaştırır.
    * Isı enerjisini kaybeden maddeler soğur.
    * Madde yeterince soğursa donma ve yoğunlaşma olur.
    * Karayolları soğumanın yol açtığı buzlanma nedeniyle bozulur.
  • Erime ve Donma
    * Katı haldeki bir madde yeterince ısı alırsa sıvı duruma geçer.Bu olaya erime denir.
    * Her madde kendine göre bir sıcaklık derecesinde erir.Bu maddelerden bazıları aşağıda verilmiştir.
  • Buharlaşma ve Yoğunlaşma (Yoğuşma)
    * Yeterince ısınan sıvı maddelerin gaz haline geçmesine buharlaşma denir.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 103 Cevabı
Kullanacaklarımız: 2 adet pet şişe, 2 adet balon, 2 adet büyük kap, sıcak su, soğuk su, saat.
İzlenecek Yol
Sınıfta ikişer kişilik gruplar oluşturunuz.
Gruplardan kendi getirdikleri pet şişelerin ağızlarına balonları geçirmelerini isteyiniz. Bir kaba sıcak su, diğer kaba soğuk su koyunuz. Şişelerden birini sıcak su olan kaba, diğerini soğuk su olan kaba yerleştiriniz. Balonlarda nasıl bir değişme olacağını beklersiniz? Tahmin ediniz.
Sıcak su olan kaptaki pet şişeyi birkaç dakika sonra soğuk su olan kaba koyup iki dakika bekleyiniz. Değişimleri gözlemleyiniz.
Gözlemlerinizi kaydedip değişimlerin şeklini deney sonucunu tahmininizle karşılaştırınız.
Soruları Cevaplayalım
• Deneyde elde ettiğiniz sonucu “Gravzant Halkası” etkinliği ile karşılaştırarak genleşen ve büzülen maddeleri belirtebilir misiniz?
  • CevapGravzant halkası ve demir küre aynı sıcaklıkta olduklarında küre halkadan geçer.
    Demir küre ısıtıldığında genleşir ve halkadan geçmez.
    Bu deneyle ısı etkisi ile maddelerin genleştiğini görmüş oluruz.
    Not: Genleşen ve büzülen maddelerin kütlesi değişmez. Sadece hacmi değişir.
• Isı havayı nasıl etkiler?
  • Cevap: Isı iklimsel çevre, giysilerin ısı direnci, vücut yapısı ve kişisel durumdan olduğu kadar, termometre sıcaklığı, nispi nem, rüzgâr ve radyasyon gibi dört meteorolojik faktörden etkilendiği için sübjektif bir kavramdır. Dolayısı ile sıcaklığı algılama ve hissetme kişiden kişiye değişiklik gösterir.
  • Isı Maddeleri Etkiler

    Isınma-Soğuma

    Bir madde ısı alarak ısınır, ısı vererek soğur.
    Çorbayı ocağa koyduğumuzda ısı alarak ısınır.
    Buzdolabına koyduğumuzda ısı vererek soğur.
  • Genleşme

    Isı etkisi ile maddenin hacmindeki artışa genleşme denir.
    Genleşen maddenin boyu uzar, yüzeyi genişler
  • Büzülme

    Isı veren maddenin hacminin azalmasıdır.
    Kışın elektrik telleri ve demir yolu rayları büzülür.

Isı, Maddeleri Etkiler Neler Öğrendik  Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 105 Cevabı
1. Eren, cam kavanozun kapağını açamıyor. Destan ise bu problemi çözeceğini söylüyor. Destan, ısının maddeler üzerindeki etkisinden yararlanarak problemi çözüyor. Sizce bu olay nasıl çözülebilir?
  • CevapGenleşme: Genişleme anlamından gelir. Sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır.  Destan kapağa ısı vermiş ve genleşmesini gevşemesini sağlamıştır. Bu da kavanozun açılmasını sağlamıştır.
2. Kara yolu köprülerinde, bloklar arasında boşluklar bırakılır. Bunun nedenini açıklayarak aşağıya yazınız.
  • Cevap:Kara yolu köprülerinde, bloklar arasına boşluklar bırakılır. Bunun nedeni: Demir köprülerin bağlantı yerleri ve köprünün ayaklarının genleşme olayının göz önüne alınarak yapılmasıdır. Bu şekilde köprünün ayağı tekerler üzerine oturtularak serbest bırakılır.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 106 Cevabı
3. İki resim de aynı yerden bakılarak biri kışın, diğeri yazın çizilmiştir. Fakat resimlerde farklılıklar vardır. Bu farklılıkları görebiliyorsanız oluşma nedenleriyle birlikte aşağıya yazınız.
  • CevapYazın elektrik telleri genleşir kışın ise sertleşir. Sıcaklığın etkisiyle genleşme görülür. Aradaki fark budur. 
4. Can, balonla oynadıktan sonra balonunu balkon demirine bağladı ve uyumak üzere odasına gitti. Sabah kalktığında balonunu görünce şaşkınlık içinde annesine bağırdı:
“Anne, balonumun havası inmiş! Havasını kim indirdi?”
Annesi, Can’a durumu nasıl açıklamış olabilir?
Siz bu olaydan nasıl bir sonuç çıkardınız?
  • Cevap:  Balonun içindeki hava bizim ciğerlerimizin havasıdır. Bu hava da sıcak olur ve balon büyür. Ama bir süre sonra bu sıcak hava artık soğuk olacaktır ve inecektir. Yani sorun balonun içindeki havanın soğumasıdır. Ben olsam ben de böyle açıklardım. 
5. Çeşitli kavram ve sözcükler numaralanıp aşağıdaki tabloya yerleştirilmiştir. Aşağıdaki soruların cevabını kutucuk numaralarını kullanarak altlarına yazınız.

  • 1. Genleşme
  • 2. Demir yolu
  • 3. Soğuma
  • 4. Büzülme
  • 5. Çelik köprü
  • 6. Isınma
  • 7. Kavanoz kapağı
  • 8. Ütü tabanı
  • 9. Telefon telleri
Sorular
1. Isı alınca genleşenler hangileridir?
  • Cevap:
2. Madde dış ortama ısı verince hangi olaylar gerçekleşir?
  • Cevap:
3. Isının maddeler üzerindeki en belirgin etkileri hangileridir?
  • Cevap:

4.Ünite Ölçme ve Değerlendirme Çalışmaları Etkinlik Soruları ve Cevapları

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 109 Cevabı
A. Çeşitli kavram ve sözcükler numaralanıp aşağıdaki tabloya yerleştirilmiştir. Aşağıdaki soruların cevabını, kutucuk numaralarını kullanarak altlarına yazınız.
Cevap:
  • 1. Erime noktası
  • 2. Kaynama
  • 3. Yoğuşma
  • 4. Donma
  • 5. Erime
  • 6. Buharlaşma
  • 7. Sıcaklık
  • 8. oC
  • 9. Kaynama noktası
  • 10. Genleşme
  • 11. Büzülme
  • 12. Donma noktası
1. Maddeler ısı alınca gerçekleşen olaylar hangileridir?
  • Cevap:   2, 5, 6, 10
2. Buz, buhara dönüşürken sırasıyla hangi olaylar olur?
  • Cevap: 5, 2, 6
3. Madde dışarıya ısı verince hangi olaylar gerçekleşir?
  • Cevap3, 4, 11
4. Hangileri maddelerde ayırt edici özelliktir?
  • Cevap: 1, 9, 12
5. Hâl değişim olayları hangileridir?
  • Cevap2, 3, 4, 5, 6
6. Termometre ile ölçülen büyüklük nedir?
  • Cevap7
7. Hangisi sıcaklık birimidir?
  • Cevap8
B. Resimleri inceleyerek soruları cevaplayınız.Resimdeki demir çemberler hava şartlarından nasıl etkilenir?
  • CevapSoğuk ortamdaki demir çemberde büzülme, sıcak ortamdaki demir çemberde genleşme olayı gözlenir.
Hangi resimde termometredeki sıvı seviyesi yükselir, hangisinde düşer? Neden?
  • CevapSıcak sıvı içindeki termometrede yükselme, buz içindeki termometrede sıvı seviyesinde alçalma görülür.
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 110 Cevabı
C. Aşağıdaki resimler çerçevelenerek duvara asılacaktır. Her resmin bir adı ve açıklaması olsun istiyoruz. Verilenler arasından uygun olan adları ve açıklamaları yerine yazınız.
Cevap:
Resim Adları
  • 1. Donma /  b. Sıvı hâlden katı hâle geçmedir.
  • 2. Yoğuşma  / a. Gaz hâlden sıvı hâle geçmedir.
  • 3. Erime  / ç. Katı maddenin sıvıya dönüşmesidir.
  • 4. Buharlaşma / d. Maddenin sıvı hâlden gaz hâle geçmesidir
  • 5. Kaynama / c. Sıvının her yerinden kabarcık çıkışıyla hızlı buharlaşmasıdır.
Açıklamalar
  • a. Gaz hâlden sıvı hâle geçmedir.
  • b. Sıvı hâlden katı hâle geçmedir.
  • c. Sıvının her yerinden kabarcık çıkışıyla hızlı buharlaşmasıdır.
  • ç. Katı maddenin sıvıya dönüşmesidir.
  • d. Maddenin sıvı hâlden gaz hâle geçmesidir

5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 111 Cevabı
Ç. Aşağıdaki grafik, ısıtılmakta olan bir kaptaki suyun zamana bağlı sıcaklık değişimini göstermektedir. Grafiğe bakarak soruları cevaplayınız.
1. Suyun 4. dakikadaki sıcaklığını grafikte bulunuz.
  • Cevap40°C
2. 80 °C’a kaçıncı dakikada ulaşılmıştır?
  • Cevap: 6 dk
3. Suyun kaynama sıcaklığını bulunuz.
  • Cevap6 dk.
4. Su, kaçıncı dakikada kaynamıştır?
  • Cevap80 °C
5. 6 ve 7. dakikalarda sıcaklık neden sabittir?
  • CevapKaynama olayı gerçekleştiği için
D. Aşağıda verilen kavramların her biri için uygun bir soru yazınız.
Cevap:
  • ERİME: Erimenin sebebi nedir?
  • KAYNAMA: Su kaç derecede kaynar?
  • BUHARLAŞMA: Buharlaşan maddeler hangileridir?
  • DONMA: Donma kaç derecede oluşur?
  • YOĞUŞMA: Yoğuşan maddeler sizce hangileridir?
  • GENLEŞME: Genleşmenin nedenleri nelerdir?
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 112 Cevabı
E. Aşağıda açıklaması verilen cümleleri tamamlayınız.
• Buharlaşma ile erime birbirine benzer. Çünkü her iki olay da dışarıdan ısı alır.
• Yoğuşma ile donma birbirine benzer. Çünkü her iki olay da dışarıya ısı verir.
F. Aşağıdaki soruların doğru cevabını işaretleyiniz.
1. “Birbiriyle temas eden maddelerden…………………………………..olanı ısı alır.”
Yukarıdaki cümlede yer alan noktalı yere aşağıdaki kavramlardan hangisi
gelmelidir?
A) Sıcak B) Sıvı C) Katı D) Soğuk
  • CevapD
2. “Termometreler, sıvıların………………………………….özelliğinden yararlanılarak yapılmıştır.”
Yukarıdaki cümlede noktalı yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
A) Genleşme B) Erime C) Donma D) Kaynama
  • CevapA
3. Aşağıdakilerden hangisi maddelerin ayırt edici özelliğidir?
A) Hacim B) Kütle
C) Biçim D) Kaynama sıcaklığı
  • CevapD
4. Saf bir maddenin erime sıcaklığı aşağıdakilerden hangisine eşittir?
A) Kaynama sıcaklığına B) Donma sıcaklığına
C) Buharlaşma sıcaklığına D) Yoğuşma sıcaklığına
  • CevapB
5. Islak çamaşırlar kışın da kurur. Bunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Buharlaşmanın her sıcaklıkta olması
B) Çamaşırlarda az miktarda su bulunması
C) Kışın havada fazla nem olması
D) Kışın rüzgârın çok olması
  • Cevap: A
6. Erime ile donma arasındaki ilişkinin benzeri, buharlaşma ile aşağıdakilerden hangisinde vardır?
A) Kaynama B) Erime C) Yoğuşma D) Donma
  • CevapC
7. Ağzı açık kapta kaynamakta olan bir sıvının aşağıdaki özelliklerinden hangisi değişmez?
A) Isı B) Sıcaklık C) Kütle D) Hacim
  • Cevap: B
5. Sınıf Ada Yayıncılık Yayıncılık Fen Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 113 Cevabı
8. “Isı alan maddenin boyutlarındaki artış genleşme olarak adlandırılır.” Buna göre alüminyumdan yapılmış bir kürede aşağıda ok ile gösterilen sıcaklık değişimlerinin hangisinde genleşme beklenmez?
A) 25° C —► 85° C
B) 15° C —► 60° C
C) 40° C —► 90° C
D) 20° C —► 15° C
  • CevapD
9. Özlem Hanım sıcak çaydanlığı mutfak tezgâhına bırakarak bir süre bekletti. Daha sonra çaydanlığı aldığında tezgâhın ısındığını gördü. Bu olayın nedeni aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
A) Isı alışverişi
B) Hâl değişimi
C) Genleşme
D) Sıcaklık alışverişi
  • CevapA
10. “Katı hâldeki maddeler ısı alarak sıvı hâle geçer.”
Bu olaya aşağıdaki öğrencilerden hangisinin verdiği örnek doğrudur?
A)Karın yağması  B)Buzun ayrana atılması  C)Gazozun buzluğa konması D)Suyun kaynatılması
  • CevapB
11. Şekildeki kapların içinde farklı sıcaklıkta sıvılar bulunmaktadır. A termometresinde sıcaklığın yükseldiğini B termometresinde sıcaklığın azaldığını gözlemleyen öğrenci aşağıdaki açıklamalardan hangisine ulaşır?
A) 1. kaptaki sıvı ısı vermiştir, 2. kaptaki sıvı ısı almıştır.
B) A termometresinin bulunduğu kaptaki sıvı ısı vermiştir.
C) B termometresinin bulunduğu kaptaki sıvı ısı almıştır.
D) 1. kaptaki sıvı ısı almıştır, 2. kaptaki sıvı ısı vermiştir.
  • CevapD

DKC Bir cevap motorudur... Sağ üstteki "Eksik sayfa bildir"butonuna tıklayarak istediğiniz sayfaları bize bildirebilirsiniz.
Paylaş:
📌 EKSİK SAYFA BİLDİR...