7. Sınıf Türkçe MEB Yayınları Ünite 6 Milli Kültürümüz Teması

Milli Kültürümüz Teması


Yusufçuk Metni Cevapları Sayfa 175

1. ETKİNLİK

Aşağıda, metinde geçen bazı kelimeler harfleri eksik olarak verilmiştir. Kelimeleri anlamlarından hareketle bulunuz. Bulduğunuz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Cevap: 
gönç : Zengin, varlıklı.
Cümlem: Muhtarımızın gönç bir hayata sahip olması ayrı bir hikayedir.
Savermek: Tavsiye etmek, haber vermek.
Cümlem: Başkanımız düğün hediyesi yerine LÖSEV’e bağışta bulunmamızı salık verdi.
burcu bulanmak: Dayanma gücünü yitirmek, ağlayacak duruma düşmek.
Cümlem: Şehit anasının burcu bulanmış, olduğu yere yığılıp kalmıştı.
ağıl: Evcil küçükbaş hayvanların barındığı çit veya duvarla çevrili yer, arkaç.
Cümlem: Çoban önce koyunları ağıldan çıkardı, sonra heybesini sırtına vurup yola çıktı.
gökce: Gök rengi, mavi.
Cümlem: Gökce renkli paltosuyla kalabalıkta oldukça dikkat çekiyordu.
ağıt: Ölenin iyi niteliklerini, ölümünden duyulan acıyı dile getiren söz veya ezgi.
Cümlem: Kadının ve akrabalarının ağıtları köyün dört bir tarafında yankılanıyordu.

2. ETKİNLİK

a) Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle cevaplayınız.
1. Metinde anlatılan adamın özellikleri nelerdir?
Cevap: Bir karısı, biri kız biri oğlan, iki küçük çocuğu olan, yaşlıca, kendi hâlinde, eli hünerli, gönlü gani bir adam.
2. Metinde anlatılan çocukların özellikleri nelerdir?
Cevap: Emine, yedi yaşında, bulaşık yıkamayı bilip yemek yapmayı bilmeyen bir kız. Yusuf beş yaşında bir erkek çocuğu.
3. Ormanın hangi özellikleri çocukların hoşuna gitmiştir?
Cevap: Yelin esmesi, kuşların ötmesi, soğuk pınarlar hoşlarına gitmiş.
4. Oğlakları otlatmaya giden çocukların başına neler geldiğini anlatınız.
Cevap: Eve dönmeye niyetlenirken bir oğlağın kaybolduğunu anlamışlar. Korkuyla, ağlaya ağlaya oğlağı aramaya başlamışlar. Gece kuşlarının sesinden korkup Allah’a dua etmişler. İkisi birden kuş olmuş.
5. Çocukların göğce oğlağı bulabilmeleri için onlara nasıl bir çözüm yolu önerirdiniz?
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
6. Okuduğunuz efsanede anlatılan olayın gerçek olup olamayacağını nedenleriyle birlikte anlatınız.
Cevap: Gerçek olamaz. İnsanların hayvanlara dönüşmesi mümkün değildir.
7. Yusufçuk kuşuyla ilgili veya buna benzer bildiğiniz başka bir efsane var mı? Varsa anlatınız.
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
b) Okuduğunuz metinle ilgili iki soru yazarak arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap: 
1. soru: Adam niçin evlenmeye karar vermiş?
2. soru: Kadın niçin çocuklara kötü davranmıştır?
Yusufçuk Metni Cevapları Sayfa 176

3. ETKİNLİK

Not aldığınız anahtar kelimelerden hareketle okuduğunuz metni kronolojik sıra ve mantık akışı içinde özetleyiniz.
Cevap: 
Zamanın birinde kendi halinde, eşi ve biri kız biri erkek iki çocuğuyla yaşayan bir adam varmış. Bir gün adamın eşi ölmüş. Çocukları perişan olmasın diye başka biriyle evlenmiş. Evlendiği kişi hem adama hem de çocuklara kötü davranıyormuş. Bir gün çocuklara oğlakları otlamaya götürmelerini fakat hiçbirini kaybetmemelerini söylemiş. Çocuklar ormanda oğlakları otlatıp geri döneceklerken bir oğlağın kaybolduğunu görmüşler. Üvey annelerinden çekinen çocuklar korkmalarına rağmen gece oğlağı aramaya koyulmuşlar. Seslerden korkan çocuklar Allah’a dua etmişler. İkisinin de duaları kabul edilmiş ve kuş oluvermişler. Öte öte oğlağı aramaya başlamışlar. Efsane odur ki bu çocuklardan birinin adı Yusuf’tur ve kardeşi oğlağı ararken “Yusufçuk” diye ötmektedir. Yusuf da “Yoook” diye ötmektedir. Efsaneye göre bu kuşun ismi buradan gelmektedir.

4. ETKİNLİK

“Yusufçuk” metnindeki gerçek ve kurgusal unsurları belirleyerek yazınız.
Gerçek Unsurlar:
Cevap: Ailesiyle yaşayan adam, adamın eşinin ölmesi, adamın yeni bir eş alması, üvey annenin adama ve çocuklara kötü davranması.
Kurgusal Unsurlar:
Cevap: Çocukların kuşa dönüşmesi.

5. ETKİNLİK

Kendinizi “Yusufçuk” metnindeki kişilerden birinin yerine koyarak anlatılan olayla ilgili duygu ve düşüncelerinizi arkadaşlarınıza anlatınız.

6. ETKİNLİK

a) “Yusufçuk” metninden alınan aşağıdaki cümlelerde yüklem görevinde kullanılan isimlerin altlarını örnekteki gibi çiziniz.
Cevap: 
• Eli hünerli, gönlü gani bir adammış.
• Kız yedi yaşında ya var ya yok; oğlanı, Yusuf’u dersen ancak beşindeymiş.
• Adına “Gusguuk” derler köylüler ki asıl adı “Yusufçuk”tur.
• Tek gözlü toprak damının bahçesinde sebze yetiştirir, çoluğu çocuğu yer, konu komşuya bile yetermiş.
Yusufçuk Metni Cevapları Sayfa 177

7. ETKİNLİK

“Türkçem” şiirini okuyunuz. Okuduğunuz şiirin sizde uyandırdığı duygu ve düşüncelerle ilgili bir deneme yazınız. Yazınıza uygun bir başlık belirleyiniz.
Bu etkinliği siz yapabilirsiniz.

Gelecek Derse Hazırlık

Aşağıda verilen konulardan birini seçiniz. Seçtiğiniz konuyla ilgili araştırma yapınız.
Konularla ilgili araştırma yazılarına altlarında bulunan butonlara tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Cevap: 
• Gölge oyunu tasvirleri nasıl yapılır?
Gölge Oyunu Tasvirleri Nasıl Yapılır?
• Gölge oyunundaki tipler hangileridir?
Gölge Oyunundaki Tipler Hangileridir?
• Gölge oyunu sanatçılarının özellikleri nelerdir?

Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 180

1. ETKİNLİK

a) Okuduğunuz metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelimeleri belirleyiniz. Bu kelimelerin anlamlarına ilişkin tahminlerinizi yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe sözlükten kontrol ediniz.
b) Belirlediğiniz kelimeleri anlamlarına uygun olarak birer cümlede kullanınız.
Anlamını bilmediğiniz kelimelere göre bu etkinliği siz yapabilirsiniz.
Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 181

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle cevaplayınız.
1. Türk Gelenek Tiyatrosu’nun türleri ve bu türlerin ortak özellikleri nelerdir?
Cevap: Türk Gelenek Tiyatrosu’nun türleri, orta oyunu, meddahlık, kukla, köy ve tulûat1 tiyatrosudur. Ortak özellikleri gösterilerin güldürücü ve eğlendirici amaçlı olması, seyircilerle bağ
kurulması ve önceden bir ezberleme gereğinin bulunmamasıdır.
2. Okuduğunuz metinde Karagöz oyununun hangi özelliklerinden bahsedildiğini anlatınız.
Cevap: Doğaçlama olması, içeriğinde neşe, şiir, müzik, taklit, dans, folklor barındırması, en çok İstanbul ilinde sergilenmesi, Ramazan aylarında daha çok oynatılması.
3. Karagöz oyununa ait, sizin bildiğiniz özellikler nelerdir?
Cevap: Karagöz oyunu arkasında ışık kaynağı bulunan gerilmiş bir perde önünde, deriden yapılan tasvirlerin elle hareket ettirilmesi ile oynanan bir oyundur.
4. Metne göre Karagöz oyunları nerelerde oynanırdı?
Cevap: Kahvehanelerde, ramazan çadırlarında, büyük evlerde, çayırlarda oynanırdı.
5. Karagöz sanatçılarının özelliklerinden üç tanesini söyleyiniz.
Cevap: Doğaçlama yapabilmeleri, şarkı söyleyebilmeleri, taklit yapabilmeleri.
6. Karagöz sanatçısı olmak ister misiniz? Nedenleriyle açıklayınız.
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
7. Karagöz oyunlarını yaşatmak ve sonraki nesillere aktarabilmek için neler yapmak istersiniz?
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
8. Günümüz Karagöz sanatçılarından biri olsaydınız gençlere hangi tavsiyelerde bulunmak isterdiniz?
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.

3. ETKİNLİK

Okuduğunuz metinde kullanılan anlatım biçimi ve düşünceyi geliştirme yolları hangileridir? Nedenleriyle birlikte yazınız.
Anlatım Biçimi
Cevap: Açıklayıcı anlatım. Metinde amaç okuyucuyu bilgilendirmek, ona bir şeyler öğretmektir. Sade ve anlaşılır bir dil kullanılmıştır. 
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Cevap: Tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme. Karagöz oyunlarının ne olduğu açıklanmıştır. Günümüz eğlence araçları ile Karagöz karşılaştırılmıştır. Karagöz oynatan kişilerden örnekler verilmiştir.
Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 182

4. ETKİNLİK

a) Gölge oyunu ile ilgili yaptığınız araştırmadan edindiğiniz bilgiler doğrultusunda düşüncelerinizi mantıksal bütünlük içinde arkadaşlarınıza anlatınız.
Cevap:
Gölge Oyunu Tasvirleri Nasıl Yapılır?
Gölge Oyunundaki Tipler Hangileridir?
Gölge Oyunu Sanatçılarının Özellikleri Nelerdir?
b) Aşağıdaki “Akran Değerlendirme Formu”nda verilen özelliklere göre arkadaşınızı değerlendiriniz.

5. ETKİNLİK

a) Aşağıdaki paragrafı okuyunuz. Paragrafta kullanılan geçiş ve bağlantı ifadelerini bulup altlarını çiziniz.
Cevap:
KÜLTÜR NEDİR?
İlk olarak kültür kelimesi Latince “ekin ekmek” anlamında kullanılmıştır. Oysaki bizler kültürü bir ferdin veya bir milletin manevi değerlerini işlemesi, çoğaltması ve geliştirmesi olarak adlandırırız. Başka bir deyişle kültür; tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde oluşturulan bütün maddi ve manevi değerlerin sonraki nesillere aktarılmasında kullanılan araçların bütünüdür. Özellikle dil, kültürel unsurların en önemli taşıyıcısı olmuştur. Son olarak kültür; bir insanın birçok şeyi okumuş, düşünmüş ve yaşayışına sindirmiş hâlidir, diyebiliriz.
Komisyon
Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 183
b) Paragraftaki geçiş ve bağlantı ifadelerinin metnin anlamına olan katkısını belirleyerek yazınız.
Cevap: Geçiş ve bağlantı ifadeleri metindeki düşüncelerin olumlu ya da olumsuz değiştiğini göstermektedirler.

6. ETKİNLİK

a) Aşağıdaki metni okuyunuz.
KAZAN DOĞURDU
Hoca bir gün komşusundan bir kazan almış. İşi bitince içine bir tencere koymuş, geriye götürmüş.
Komşusu sormuş:
— Hocam, kazanın içindeki ne?
— Yavrusu, demiş Hoca. Senin kazan doğurdu da…
Adam sesini çıkarmadan kazanı almış. Aradan zaman geçmiş. Hoca bir gün yine kazan isteyip almış komşusundan. Fakat geriye vermemiş. Birkaç gün sonra komşusu gelmiş, kazanı istemiş.
Hoca:
— Başın sağ olsun, demiş. Kazan öldü.
Adam şaşırmış:
— Yahu kazan ölür mü hiç?
Hoca kızmış:
— Kazanın doğurduğuna inanıyorsun da öldüğüne neden inanmıyorsun?
Derleyen: Aziz SİVASLIOĞLU
b) Öğretmeninizin yönlendirmesiyle “Kazan Doğurdu” adlı videoyu izleyiniz. İzlediğiniz video ile verilen metni kahramanlar, mekân, zaman ve olay yönünden karşılaştırarak düşüncelerinizi yazınız.
Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 184

7. ETKİNLİK

Aşağıda verilen isimleri karşılarında belirtilen ek fiillerle çekimleyerek örnekteki gibi birer cümlede kullanınız.
Cevap:
heyecanlı (ise) Seda heyecanlıysa derin derin nefes alıp versin.
zeki (imiş) Ahmetlerin yeni aldığı köpek çok zekiymiş.
önemsiz (-dir) Heyecanlanmadığına göre anlattığı konu önemsizdir.
sevinçli (imiş) Bisikleti tamir edildiği için çok sevinçliymiş.
asabi (idi) Baban gençken çok asabiydi.
canlı (ise) Tablonun renkleri canlıysa satın alabiliriz.
solgun (-dir) Çiçeğin yaprakları, düzenli su vermediğin için solgundur.
sağlıklı (ise) Arkadaşınız  sağlıklıysa bu işte çalıştırabiliriz.

8. ETKİNLİK

a) Aşağıda giriş bölümü verilen Karagöz oyununu okuyunuz.
OKURYAZARLIK
(Hacivat, Karagöz’e yetişir.)
HACİVAT : Uğurlar olsun Karagöz’üm! Ben de dükkânıma gidiyordum, birlikte yürüyelim.
KARAGÖZ : Birlikte yün yiyelim.
HACİVAT : Ne yün yemesi canım, yani beraber gidelim.
KARAGÖZ : Hangi berbere gidelim?
HACİVAT : Aaaa, hemen sinirlendirme beni! Yolda yan yana ve konuşarak gidelim diyorum.
KARAGÖZ : İyi ya gidiyoruz işte.
HACİVAT : Neyse, senin hakkında iyi haberler duydum. Çok memnun oldum.
KARAGÖZ : Çok maymun oldunsa bana ne!
HACİVAT : Maymun değil, memnun oldum. Yani duyduğum habere sevindim.
KARAGÖZ : Hangi gazete yazıyor?
(…)
Ünver ORAL
(Kısaltılmıştır.)
Karagöz Nedir? Metni Cevapları Sayfa 185
b) Okuduğunuz Karagöz oyununu duygu, düşünce ve hayal dünyanıza göre tamamlayarak yazınız. Oyununuzu atasözleri, deyimler ve özdeyişlerle zenginleştiriniz.
Cevap:
Aşağıdaki metin oyunun orijinal devamıdır. Örnek alarak kendi oyununuzu devam ettirebilirsiniz.
HACİVAT – Gazete haberi değil… Senin cahillikten kurtulmak istediğini öğrendim.
KARAGÖZ – Benim Câhitlerde kurt bulmak istediğimi mi öğrendin? Ben onları tanımıyorum.
HACİVAT – Allah Allah, bir lâfı da doğru anlasan olmaz mı? Diyorum ki, bilgini artırmak ve okuma-yazma öğrenmek istemişsin…
KARAGÖZ – Öyle söylesene!..
HACİVAT – Oğlunla çalışmaya başlamışsın…
KARAGÖZ – Başladımsa ne olacak?…
HACİVAT – Ne olacağı var mı? Çok sevindim. Okur-yazar olursan daha kolay iş bulursun.
KARAGÖZ – Öyleyse bulduğum işlerin hepsinde birden çalışırım Hacı Cavcav!
HACİVAT – Hah hah hah!… Öyle şey olur mu? Yine tek işte çalışırsın ama, daha başarılı olursun.
KARAGÖZ – Okur-yazar olunca başı sarılı mı olacağım? Yine şapka giysem olmaz mı?
HACİVAT – Canım saçmalama!… Daha başarılı olursun, yani işlerini daha iyi yaparsın.
KARAGÖZ – Şey, okuma-yazma öğrenince memurluğa da girerim Hacı Cavcav!
HACİVAT – Karagöz’üm, hele önce dışarıdan imtihana gir, ilkokuldan diploma al!
KARAGÖZ – Su mu taşıyacağım?
HACİVAT – Yine ne anladın, ne suyu taşıyorsun?
KARAGÖZ – Köftehor, “İlkokuldan dipli kova al!” dedin ya!
HACİVAT – Hay dipli kova da, dipsiz kova da kafana geçsin! Diploma diyorum, yani ilkokulu bitirdiğini gösterir, imzalı-mühürlü bir kâğıt…
KARAGÖZ – Hacı Cavcav, ben oğlumun müdürünü iyi tanıyorum, beni çok seviyor. Söylesem o kâğıttan bir tane bana vermez mi?
HACİVAT – Vermez efendim!… Oğlun yardım edecek, biz yardım edeceğiz. Sen de çalışıp ilkokul derslerini öğreneceksin… O zaman alırsın!
KARAGÖZ – İmza atmayı da öğrendim.
HACİVAT – Âferin, âferin Karagöz’üm! Nasıl yapıyorsun.
KARAGÖZ – İsmim Karagöz değil mi? Gözü kara bir Karagöz resmi çiziyorum. İmza oluyor.
HACİVAT – Allah iyiliğini versin, öyle imza olur mu?
KARAGÖZ – Pataklarım ha!… Eski insanlar resim yaparak yazı yazıyormuş ya!… Efendim, biz artık eski insanlar değiliz. Yazı yazmak için harflerimiz ve rakkamlarımız var, noktalama işaretlerimiz var.
KARAGÖZ – Okkalama işaretleri de ne demek?
HACİVAT – Okkalama değil, noktalama… Nokta, virgül, üç nokta, noktalı virgül, falan…
KARAGÖZ – Hacı Cavcav, yazı yazmayı öğrenince dünyanın her yerinden gelenlere de istediğimi yazıp anlatırım.
HACİVAT – Efendim onlar Türkçe bilmiyor ki senin yazdığını anlasınlar!
KARAGÖZ – Öyleyse ben de önce Türkçe öğretirim.
HACİVAT – Karagöz’üm, hele sen git de önce kendin yazı yazmasını öğren bakalım! (Gider.)
KARAGÖZ – Şimdi öğrenip – gelirim. (Gider.)

Gelecek Derse Hazırlık

Halı ve kilimin Anadolu kültüründeki yeri ve önemi hakkında araştırma yapınız.
Cevap:
Aşağıdaki bağlantıya tıklayarak konu hakkındaki araştırma yazısına ulaşabilirsiniz.
Anadolu’da Kilim Demek Metni Cevapları Sayfa 189

1. ETKİNLİK

Aşağıda, metinde geçen bazı kelimeler harfleri eksik olarak verilmiştir. Kelimeleri anlamlarından ve metni okurken altını çizdiğiniz anahtar kelimelerden hareketle bulunuz. Bulduğunuz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Cevap: 
tılsım: Doğaüstü işler yapabileceğine inanılan güç.
Cümlem: Keloğlan, hastalanan annesini iyileştirmesi için tılsımlı kolyenin peşine düştü.
yağlık: Sırma işlemeli, büyük mendil, çevre.
Cümlem: Babaannem bayram hediyesi olarak bize kendi işlediği yağlıklardan verdi.
gergef: Üzerine kumaş gerilerek nakış işlemeye yarar, çoğu dikdörtgen biçiminde olan çerçeve.
Cümlem: Yeni gelin, yemeği hazırladıktan sonra gergefin başına geçip kilim dokumaya devam etti.
tırmık: Kabartılmış toprağın taşını, çöpünü ayıklamak için kullanılan seyrek dişli, tarak biçiminde araç.
Cümlem: Gece karanlığında yerdeki tırmığı görmeyip üstüne basmış, tırmığın sapı o şiddetle kaşını patlatmış.
totem: İlkel toplumlarda topluluğun ondan türediği sanılan ve kutsal sayılan hayvan, ağaç, rüzgâr vb. herhangi bir doğal nesne, ongun.
Cümlem: Eskiden bu mağarada yaşayan insanlar mağaranın önündeki ağacı totem kabul etmiş, korumak için etrafını taşlarla çevirmişler.
yaygı: Yere veya döşeme üzerine serilen örtü.
Cümlem: Yere serilen yaygının üzerinde, bugüne kadar hiç görmediğim bir yemek çeşidi vardı.
yörük: Hayvancılıkla geçinen, genellikle Toroslarda yaşayan göçebe Türk oymağı, Türkmen.
Cümlem: Buranın en besili hayvanlarını yörükler yetiştirir.

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle cevaplayınız.
1. Anadolu insanı yazıdan önce duygu ve düşüncelerini hangi yollarla anlatmıştır?
Cevap: Kendine özgü şekillerle, renklerle anlatmıştır.
2. Anadolu’da kilimin hangi anlamlara geldiğini anlatınız.
Cevap: Anadolu’da kilim, Anadolu insanının doğadan istekleridir, kadının alın yazısı, çilesidir, manevi dünyalarını yansıtır, türküdür, özlemdir, inançtır, sevgidir, dilekçedir, mektuptur, manidir.
3. Kilimin Anadolu’da bir renk sofrası olarak nitelendirilmesinin nedenleri nelerdir? Açıklayınız.
Cevap: Kilimde bir çok renk bulunur. Doğadaki renklere özlem duyan Anadolu insanı, bu renkleri kilimlerde kullanırlar.
4. Sizce, kilimlerde kullanılan renk ve desenlerin anlamları neler olabilir?
Cevap: Dokuyan kişinin iç dünyasını, duygu ve düşüncelerini yansıtır.
5. Yörük beyi, çadırının önüne atılan kilimden nasıl bir anlam çıkarmıştır? Anlatınız.
Cevap: Dokuyan kızın istemediği bir kişiyle zorla evlendirilmek istendiği anlamını çıkarmıştır.
6. Anadolu insanı, kilimlerde kullanılan renkleri nasıl elde etmektedir?
Cevap: Çeşitli bitkilerin köklerinden, yapraklarından ya da tohumlarından elde edilir.
7. Bir kilim dokuyacak olsaydınız hangi renk ve desenleri kullanmak isterdiniz? Nedenleriyle birlikte anlatınız.
Bu soruyu siz cevaplayabilirsiniz.
Anadolu’da Kilim Demek Metni Cevapları Sayfa 190

3. ETKİNLİK

Aşağıda, okuduğunuz metinde geçen bazı cümleler verilmiştir. Cümlelerde yer alan deyimleri bularak altlarını çiziniz. Deyimlerin metne katkısını belirleyerek yazınız.
Cevap: 
• Yıllar yılı okumamış, okutulmamış Anadolu insanı yazıdan yoksun olunca düşüncelerini kendine özgü şekillerle, renklerle dile getirmeye çalışmış; bu şekilleri, renkleri halısına, kilimine, yağlığına, çorabına işlemiştir.
• Kısacası Anadolu’nun tüm insanları, manevi dünyası, en küçük ayrıntıları ve göz alıcı renkleriyle kilimlerde yüze güler.
• Bir gün bir yörük beyi, çadırının önüne atılmış bir kilimi görünce yüreği sızlar.
• Adam önce şaşırır, bey bunları nereden biliyor diye. Sonra dili çözülür:
— Doğrudur beyim.
• Kızımsa fakir bir delikanlıya gönül vermiş.
dile getirmek: Konuşma kudreti, yeteneği, olmayan varlık konuşmak, dillenmek, lisana gelmek
yüze gülmek:  sevimli, alımlı görünmek.
yüreği sızlamak: Derin bir acıma duygusuyla üzülmek.
dili çözülmek: Konuşamayan veya susan kişi konuşmaya başlamak
gönül vermek: Sevmek, âşık olmak

4. ETKİNLİK

“Anadolu’da Kilim Demek” metnini sözlü olarak özetleyiniz.
Cevap: 
Okutulmayan Anadolu insanı duygularını, düşüncelerini kendilerine özgü renk ve şekillerle dile getirmeye çalışmıştır. Bu renk ve şekilleri halılara, kilimlere, çoraplarına işlemişlerdir.
Anadolu kadını işlediği kilimi bir kitap, mektup, dilekçe olarak kullanır. Hayattan istediklerini renklerle ve şekillerle kilimine dokuyarak anlatır. İşlenen kilimlerde Anadolu insanının karakterini, yaşam tarzını, duygusal dünyasını görebiliriz.
Kilim Anadolu’nun sanat anlayışını yansıtır. Anadolu insanı kilim ile hayatına renk verir, tabiata hakim olmaya çalışır.

5. ETKİNLİK

“Anadolu’da Kilim Demek” metnindeki öznel ve nesnel yargıları tespit ederek ikişer tanesini yazınız.
Cevap: 
Öznel Yargılar:
  1. Anadolu kadını, tezgâhının ya da gergefinin başına geçti mi tam bir okuryazardır.
  2. Anadolu kilimleri doğaya karışmış; doğanın çocuğu Anadolu kadınının alın yazısıdır, çilesidir.
Nesnel Yargılar:
  1. Her yazı bir düşünceyi anlatır, bir sözü gerektirir.
  2. Anadolu kilimlerinde renkler, oldum olası, çeşitli bitkilerin köklerinden, yapraklarından ya da tohumlarından çıkarılır.

6. ETKİNLİK

Halı ve kilimin Anadolu kültüründeki yeri ve önemiyle ilgili yaptığınız araştırmalardan edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza anlatınız.
Cevap: 
Aşağıdaki butona tıklayarak konu ile ilgili araştırma yazısına ulaşabilirsiniz.
Anadolu’da Kilim Demek Metni Cevapları Sayfa 191

7. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerin olumsuz biçimlerini örnekteki gibi yazınız.
  • Anadolu kilimlerinde çizgiler sert, renkler hırçınmış.
Cevap: Anadolu kilimlerinde çizgiler sert, renkler hırçın değilmiş.
  • Kilim; Anadolu’nun çadırından sedirine, çuvalından heybesine yaygındı.
Cevap: Kilim; Anadolu’nun çadırından sedirine, çuvalından heybesine yaygın değildi.
  • Kilim, Anadolu’da gönül dolusu türküdür.
Cevap: Kilim, Anadolu’da gönül dolusu türkü değildir.
  • Bu, komşu obada yaşayan fakir bir kızcağızmış.
Cevap: Bu, komşu obada yaşayan fakir bir kızcağız değilmiş.
  • Kilim, Anadolu’nun yalnız yaygısı değil; türkülerinde, mânilerinde söz atkısıdır.
Cevap: Kilim, Anadolu’nun yalnız yaygısıdır; türkülerinde, mânilerinde söz atkısı değildir.
  • Anadolu’nun kilim sevgisi, gerçekten hayranlık vericidir.
Cevap: Anadolu’nun kilim sevgisi, gerçekten hayranlık verici değildir.

8. ETKİNLİK

“Anadolu’da Kilim Demek” metninin sizde uyandırdığı duygulardan yola çıkarak bir şiir yazınız. Şiirinizin içeriğine uygun bir başlık belirleyiniz.
Cevap: 
(örnektir)
KİLİM
El emeği, alın teri, göz nuru;
Bu kilimde üç çilenin yünü var;
Boşa değil şu kibri, gururu;
Yedi iklim dört köşede ünü var.
Renk almış yaylanın çiçeklerinden,
Desen tutmuş buğday başaklarından,
Gökkuşağı ağmış saçaklarından;
Üzerinde bir ilkbahar günü var.
Her teli bir pınar olup akmada,
Her düğüm yar gözü gibi bakmada,
Biçimler el ele halay çekmede;
Sanki ortasında köy düğünü var.
Yetik OZAN

Mevlana Celaleddin-i Rumi İzleme Metni Cevapları Sayfa 193

1. ETKİNLİK

a) Belgeseli izlerken not aldığınız kelimelerin anlamlarını tahmin ederek yazınız. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe sözlükten kontrol ediniz.
b) Not aldığınız kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Anlamını bilmediğiniz kelimelere göre bu etkinliği siz yapabilirsiniz.
Mevlana Celaleddin-i Rumi İzleme Metni Cevapları Sayfa 194

2. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları izlediğiniz belgeselden hareketle cevaplayınız.
1. Celâleddîn, nasıl bir günde ve nerede doğmuştur?
Cevap: Belh şehrinde, taştan oyulmuş bir evde, kum fırtınasonon gözleri kör, güneşi karanlık ettiği bir akşam üstünde doğmuştur.
2. Babası Celâleddîn’i ne zaman ve kime teslim etmiştir?
Cevap: Celaleddin emeklemeyi bırakıp ayağa kalktığı zaman, Burhaneddin Tirmizi’ye teslim etmiştir.
3. Hükümdarın şehrin anahtarını Bahaeddin Veled’e göndermesine neden olan olayı anlatınız.
Cevap: Belh’teki bir derste felsefeci Fahrettin Razi ile üç gün üç gece süren bir tartışmada galip çıkmıştır.
4. Celâleddîn’in çölde gördüğü serabın hakikati nedir? Açıklayınız.
Cevap: Altı ciltlik Mesnevi’nin yazılışıdır.
5. İzlediğiniz belgeselde geçen “Aşkı bulması için bir de kendini kendinden iyi anlayana ihtiyacı vardı.” sözünü yorumlayınız.
Cevap: Aşkı tam manasıyla anlayabilmesi için, onu anlayabilen ve güvenilir bir dosta edinmesi gerekiyordu.
6. Tebrizli Şems ile karşılaşan Mevlânâ’nın hayatında meydana gelen değişiklikler
nelerdir?
Cevap: Şems ile olan dostluğu ailesini ve çevre esnafını rahatsız etmiştir.
7. Mevlânâ’nın düşünceleriyle bütün insanlığı kucaklamasının nedenleri neler olabilir?
Mevlana tüm insanları olduğu gibi kabul etmiş, insanlara sevgi ile yaklaşılması gerektiğini, insanlara Allah aşkını anlatmanın sadece sevgi ile mümkün olabileceğini düşünmüştür. Mevlana’nın düşüncelerinin temelinde sevgi vardır ve sevgi, tüm insanları kucaklayabilen bir duygudur.

3. ETKİNLİK

Aşağıda metin türleri ile ilgili bilgiler verilmiştir. “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî” metninin türüyle ilgili olanları işaretleyerek metnin türünü yazınız.
Cevap: 
(X) Olaylar, kronolojik sıraya uygun biçimde üçüncü kişi ağzıyla anlatılmıştır.
(   ) Günlük hayatta karşılaşamayacağınız bir kişinin hayatına yer verilmiştir.
(X) Tanınmış bir kişinin hayatı, eserleri, başarıları anlatılmıştır.
(X) Tarafsız ve gerçekçi bir biçimde nesnel anlatım kullanılmıştır.
(   ) Anlatılanlar kişinin kendisi tarafından anlatılmıştır.
(   ) Kişinin hayatının bir bölümü anlatılmıştır.
Metnin Türü: Biyografi

4. ETKİNLİK

Araştırdığınız ünlü Türk düşünür veya bilgininin insanlığa yaptığı katkıları arkadaşlarınıza anlatınız.

5. ETKİNLİK

a) İzlediğiniz belgeseldeki örtülü anlamları belirleyerek yazınız.
Cevap:
Celaleddin emeklemeyi bırakıp ayağa kalktığı gün babası tarafından boynuna asılı yeşil kaplı Kur’an- Kerim ile Burhaneddin Tirmizi’ye teslim edilmesi.
Aşkı bulması için bir de kendini kendinden iyi anlayana ihtiyacı olması.
b) İzlediğiniz belgesel kimler için ve hangi amaçla hazırlanmış olabilir? Açıklayınız.
Cevap: 
Tüm insanlar için, onlara Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’yi tanıtmak için hazırlanmıştır.
Mevlana Celaleddin-i Rumi İzleme Metni Cevapları Sayfa 195

6. ETKİNLİK

“Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî” belgeselinin tutarlılığını (mantık kurallarına uyması, duygusal ve düşünsel çelişkiler taşımaması, konudan sapılmaması) sorgulayarak düşüncelerinizi aşağıya yazınız.

7. ETKİNLİK

“Fare ile Kurbağa” metninde geçen ek fiilleri bularak birer cümlede kullanınız.
Cevap:
FARE İLE KURBAĞA
(…) Bir gün fare dere kenarında dolaşırken birdenbire bir karga süzülerek yere inmiş, fareyi yakaladığı gibi havalanmış. Karga havalanınca, suyun derinliklerinde yaşamasına rağmen, farenin ayağına bağlı olan kurbağa da havalanmış. Kurbağa havada sallanmaya başlamış. Fare, karganın gagasındaymış daha aşağıda ise ipe bağlı kurbağa…
Onları bu hâlde görenler olan bitene bir anlam verememişler. Karganın nasıl bir hile
yaparak suda yaşayan kurbağayı avlayabildiğine şaşırmışlar. Havada asılı kalan kurbağa
ise kendi kendine diyormuş ki:
— Seninle aynı dünyayı paylaşmayanlarla dost olursan işte başına bunlar gelir.
Bunu hak ettin.
Dünya bağı ile ruhumuzun bağlanmasına izin verirsek dünya kaygısına dalıp mutluluktan uzak kalırız.
Neslihan ÖZTİN
Cümleler:
— Kaybettiğimi sandığım yüzük meğer kuşun gagasındaymış.
— Akşama kadar evde olursan birlikte yemek yeriz.
— Size malzeme verirsek bize uçurtma yapar mısınız?

8. ETKİNLİK

Aşağıdaki paragraftan yola çıkarak A4 kağıdına paragrafın sizde uyandırdığı düşünceleri anlatan bir yazı yazınız. Yazınızı sınıf veya okul panosunda paylaşınız.

DKC Bir cevap motorudur... Sağ üstteki "Eksik sayfa bildir"butonuna tıklayarak istediğiniz sayfaları bize bildirebilirsiniz.
Paylaş:
📌 EKSİK SAYFA BİLDİR...