­čĺŤ 9. S─▒n─▒f Fizik Ders Kitab─▒ Cevaplar─▒ Tutku Yay─▒nlar─▒ ­čĺÜ

­čĺŤ 9. S─▒n─▒f Fizik Ders Kitab─▒ Cevaplar─▒ Tutku Yay─▒nlar─▒ ­čĺÜ Cevap anahtar─▒

Sayfa 45-51 Cevaplar─▒

 

1. ├ťN─░TE SONU ├ľL├çME VE DE─×ERLEND─░RME SORULARI

A. A┼ča─č─▒daki sorular─▒ cevaplay─▒n─▒z.
1) A┼ča─č─▒daki paragraftan yola ├ž─▒karak ┼č─▒klarda verilen sorular─▒ yan─▒tlay─▒n─▒z.
Fizik bilimi; mekanik, termodinamik, elektromanyetizma, optik, kat─▒h├ól fizi─či, atom fizi─či, n├╝kleer fizik, y├╝ksek enerji ve plazma fizi─či gibi alt dallardan olu┼čur. Bu alt dallardaki ├žal─▒┼čmalar, m├╝hendislik ve t─▒p alanlar─▒ ile teknolojik geli┼čmelerde ba┼čl─▒ca dayanak noktas─▒d─▒r.
Buna g├Âre;
a) Fizik biliminin prensiplerine dayal─▒ ├žal─▒┼čan t─▒p alan─▒nda kullan─▒lmakta olan ara├ž ve gere├žlere ├Ârnekler veriniz.
Cevap: G├Âr├╝nt├╝leme cihazlar─▒, t─▒p alan─▒nda kullan─▒lan ara├ž ve gere├žlere ├Ârnek verilebilir. Baz─▒ g├Âr├╝nt├╝leme cihazlar─▒:
- MR (manyetik rezonans) cihaz─▒
- tomografi cihaz─▒
- ultrason cihaz─▒
 
b) Fizik biliminin prensiplerine dayal─▒ ├žal─▒┼čan ula┼č─▒m ara├žlar─▒na ├Ârnekler veriniz.
Cevap: Bunlara ├Ârnek olarak otob├╝s, u├žak, tren gibi ara├žlar─▒ ├Ârnek verebiliriz. Bunlar motorlu veya elektrikli olabilmektedir. ─░ki ┼čekilde de fizik prensiplerinden faydalan─▒l─▒r. Motorlu olanlar─▒nda yak─▒tlardan elde edilen enerjiyle d├Ânme kinetik enerjisi elde edilir. Bu tip uygulamalara fizik ilkeleri ile ula┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.
 
c) Fizik biliminin prensiplerine dayal─▒ ├žal─▒┼čan ev ara├ž ve gere├žlerine ├Ârnekler vererek fizi─čin hangi alt dal─▒na ait ├žal─▒┼čmalar─▒n ├╝r├╝n├╝ oldu─čunu belirtiniz.
Cevap: Bunlara evlerimizde ├žal─▒┼čan neredeyse b├╝t├╝n elektrikli aletleri ├Ârnek verebiliriz: televizyon, telefon, ├žama┼č─▒r makinesi, bula┼č─▒k makinesi, f─▒r─▒n, mikser, blender, su ─▒s─▒t─▒c─▒s─▒, elektrikli s├╝p├╝rge…
├ľzellikle hareketli aletlerde elektrik motorlar─▒ bulunur. Bu aletler elektrik enerjisini al─▒r ve d├Ânme kinetik enerjisine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r.
Televizyon ve telefon gibi aletlerde ise LCD gibi g├Âr├╝nt├╝leme teknolojilerinden yararlan─▒l─▒r. Bu aletler modern fizi─čin teknolojideki uygulamalar─▒na ├Ârnek olarak verilebilir.
Bu aletlerde fizi─čin elektrik, manyetizma, Modern fizik gibi alt dallar─▒ kullan─▒l─▒r.
 
├ž) Fizik biliminin termodinamik alt alan─▒ndaki ├žal─▒┼čmalar sonucunda g├╝nl├╝k hayat─▒m─▒za girmi┼č ara├ž ve gere├žlere ├Ârnek veriniz.
Cevap: Termodinamik ─▒s─▒ ile ilgili ├žal─▒┼čmalar yapar. Bunlara yal─▒t─▒m, hal de─či┼čimi, genle┼čme gibi durumlar ├Ârnek verilebilir. Evlerimizde g├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda kulland─▒─č─▒m─▒z termoslar termodinamik ile ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarla ├╝retilmi┼čtir. Termosun i├žine konan madde d─▒┼čar─▒yla ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼či ├žok az oldu─ču i├žin so─čuksa so─čuk, s─▒caksa s─▒cak kal─▒r.
Bunun d─▒┼č─▒nda klimalar, buzdolaplar─▒, dondurucular, elektrikli sobalar gibi ├╝r├╝nler de termodinamik kanunlar─▒na g├Âre ├žal─▒┼č─▒r.
 
d) G├Âzl├╝k, d├╝rb├╝n, teleskop gibi ara├žlar fizi─čin hangi alt dal─▒na ait ├╝r├╝nlerdir?
Cevap: Optik: ─▒┼č─▒─č─▒n k─▒r─▒lmas─▒, yans─▒mas─▒ ve giri┼čimi bilgilerinden yararlan─▒larak mercek ve aynalar geli┼čtirilen alt dald─▒r. Geli┼čtirilern bu ├╝r├╝nler en ├žok g├Âzl├╝klerde, mikroskoplarda, teleskoplarda, foto─čraf makinelerinde vs. kullan─▒l─▒r.
Bu nedenle cevap optiktir
2) Skaler nicelikleri vekt├Ârel niceliklerden ay─▒ran ├Âzellikler nedir?
Fizikte b├╝y├╝kl├╝─č├╝, ba┼člang─▒├ž noktas─▒, y├Ân├╝ ve do─črultusu olan b├╝y├╝kl├╝klere vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝k denir. Temel b├╝y├╝kl├╝klerden t├╝retilmi┼čtir ve skaler b├╝y├╝kl├╝kten tek fark─▒, y├Ân├╝n├╝n bulunmas─▒d─▒r. H─▒z, a─č─▒rl─▒k ve itme gibi b├╝y├╝kl├╝kler vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝kt├╝r. Fizikte b├╝y├╝kl├╝klerin bir ├žo─ču, vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝klere girer.
Temel b├╝y├╝kl├╝klerden t├╝retilmi┼č b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
Say─▒ ve birimle birlikte mutlaka y├Ânde olmak zorundad─▒r.
Vekt├Ârler, y├Ânlendirilmi┼č do─čru par├žas─▒yla g├Âsterilir.
Skaler b├╝y├╝kl├╝k nedir?
Fizikte b├╝y├╝kl├╝─č├╝ yaln─▒zca bir say─▒ ve bir birimle ifade edilebilen b├╝y├╝kl├╝klere skaler b├╝y├╝kl├╝k denir. Fizikteki temel b├╝y├╝kl├╝kler skaler b├╝y├╝kl├╝klerdir. S─▒cakl─▒k, k├╝tle, hacim ve zaman skaler b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
Yaln─▒zca bir say─▒ ve bir birimle ifade edilebilen b├╝y├╝kl├╝klerdir.
Y├Ân├╝ yoktur.
Temel b├╝y├╝kl├╝klerdir.
3) Vekt├Ârel niceliklerde e┼čit vekt├Âr olma ├Âzellikleri nelerdir?
E┼čit vekt├Ârler olma ┼čartlar─▒:
- Ayn─▒ y├Ânl├╝
- Ayn─▒ do─črultulu
- Ayn─▒ b├╝y├╝kl├╝kteki vekt├Ârler e┼čit vekt├Âr olabilir.
Vekt├Ârler ile ilgili bilgi edinelim:
- Say─▒sal b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve y├Ân├╝ olan, bu iki nitelikle ifade edilebilen niceliklere “vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝kler” denir.
- Vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝klere ├Ârnek verelim: Kuvvet, konum, h─▒z, ivme…
- Bir vekt├Âr adland─▒r─▒l─▒rken o vekt├Âr├╝ temsil eden bir harf se├žilir ve ├╝zerine ok i┼čareti konulur.
- Vekt├Âr├╝n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ istenirse, burada y├Ân dikkate al─▒nmaz ve skaler bir sonu├ž elde edilir. Vekt├Âr├╝n b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ ifade ederken harf ├╝zerine vekt├Âr konulmaz, veya harf ├╝zeri vekt├Ârl├╝ ifade mutlak de─čer i├žine al─▒n─▒r.
- Vekt├Ârler, ba┼člang─▒├ž ve biti┼č noktas─▒, b├╝y├╝kl├╝─č├╝, do─črultusu ve y├Ân├╝ olan bir ok ile ifade edilir.
- Buradaki ok, vekt├Âr├╝n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ile orant─▒l─▒d─▒r ve vekt├Âr ile ayn─▒ y├Ânl├╝d├╝r.
- Bir vekt├Âr├╝n negatifi (z─▒tt─▒): B├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve do─črultusu e┼čit, y├Ân├╝ z─▒t vekt├Ârler birbirinin negatifidir, di─čer bir de─či┼čle z─▒tt─▒d─▒r. Z─▒t vekt├Ârleri ifade etmek i├žin iki vekt├Ârden biri se├žilir ve ├Ân├╝ne eksi i┼čareti konulur.
- Vekt├Ârler ta┼č─▒nabilir. Fakat ta┼č─▒n─▒rken b├╝y├╝kl├╝k ve y├Ân de─či┼čtirilmemelidir.
- Vekt├Ârler toplanabilir. Bunun i├žin farkl─▒ yollar ├╝retilmi┼čtir: Paralelkenar y├Ântemi, u├ž uca ekleme y├Ântemi.
- Vekt├Ârler bile┼čenlerine ayr─▒labilir. Genellikle vekt├Ârler kartezyen koordinat d├╝zlemi ├╝zerimde dik bile┼čenlerine ayr─▒l─▒rlar.
- ─░ki vekt├Âr aras─▒ndaki fark bulunabilir. Bunun i├žin iki y├Ântem vard─▒r: ya do─črudan ├ž─▒karma i┼člemi yap─▒l─▒r ya da ├ž─▒karma i┼člemi toplama i┼člemine benzetilerek yap─▒l─▒r.
4) Vekt├Ârel niceliklerde z─▒t vekt├Âr olma ├Âzellikleri nelerdir?
Sadece say─▒ ile ifade edilemeyen; belirli bir do─črultuya, y├Âne, ┼čiddete ve uygulama noktas─▒na sahip olan b├╝y├╝kl├╝klere vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝k ad─▒ verilir. Bir vekt├Âr├╝n (-) ile ├žarp─▒lmas─▒ sonucunda, o vekt├Âre z─▒t bir vekt├Âr elde edilir. Ba┼čka bir ifade ile, b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ve do─črultusu ayn─▒ fakat y├Ânleri farkl─▒ olan vekt├Ârlere z─▒t vekt├Ârler denir.
Vekt├Ârler hakk─▒nda baz─▒ bilgiler verelim.
⇒ ─░ki vekt├Âr├╝n toplam─▒ ya da fark─▒, yine bir vekt├Âr belirtir.
⇒ Vekt├Ârlerde toplama de─či┼čme ├Âzelli─či bulunur.
⇒ Bir vekt├Âr├╝ skaler bir say─▒ ile ├žarpmak ya da b├Âlmek, o vekt├Âr├╝n b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ o say─▒ ile ├žarpmak ya da b├Âlmek anlam─▒na gelir.
⇒ Bir vekt├Âr do─črultusu, y├Ân├╝ ve ┼čiddeti de─či┼čtirilmeden farkl─▒ bir noktaya ta┼č─▒nabilir.
5) Temel ve t├╝retilmi┼č b├╝y├╝kl├╝klere ├Ârnekler vererek aralar─▒ndaki fark─▒ a├ž─▒klay─▒n─▒z.
Temel b├╝y├╝kl├╝kler yani
 
K├╝tle
I┼č─▒k ┼čiddeti
S─▒cakl─▒k
Ak─▒m ┼čiddeti
Madde miktari
Uzunluk
Zaman
Bunlar ba┼čka b├╝y├╝kl├╝─če ihtiya├ž kalmadan yap─▒labilen b├╝y├╝kl├╝klerdir ancak t├╝retilmi┼č b├╝y├╝kl├╝kler(ad─▒ ├╝st├╝nde) ba┼čka b├╝y├╝kl├╝klerden yararlan─▒larak elde edilir.
├ľrne─čin h─▒z = yol/zaman yani uzunluk/zaman iki tane temel b├╝y├╝klukle elde edildi yani h─▒z t├╝retilmi┼č bunun d─▒┼č─▒nda t├╝retilmi┼č b├╝y├╝kl├╝klere a─č─▒rl─▒k ivme vb eklenebilir
6) T├ťB─░TAK’─▒n vizyonu nedir? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
T├ťB─░TAK vizyonu, “Toplumumuzun ya┼čam kalitesinin artmas─▒na ve ├╝lkemizin s├╝rd├╝r├╝lebilir geli┼čmesine hizmet eden, bilim ve teknoloji alanlar─▒nda yenilik├ži, y├Ânlendirici, kat─▒l─▒mc─▒ ve payla┼č─▒mc─▒ bir kurum olmak”;
B. A┼ča─č─▒da verilen ifadelerde yarg─▒lar do─čru ise yay ayra├ž i├žine “D”, yanl─▒┼č ise “Y” yaz─▒n─▒z.
(Y) 1) Evrenin olu┼čumunu ve yap─▒s─▒n─▒ fizik bilimi incelerken atomun yap─▒s─▒n─▒ yaln─▒zca kimya bilimi incelemektedir.
(D) 2) Fizik bilim dal─▒ evrenin olu┼čumunu astronomi bilim dal─▒ ile birlikte inceler.
(D) 3) Fizi─čin alt dal─▒ mekanik; statik, kinematik ve termodinamik b├Âl├╝mlerinden olu┼čur.
(D) 4) Elektri─čin de manyetik maddeler gibi manyetik etkisi bulunmaktad─▒r.
(Y) 5) Atom fizi─či radyoaktif maddeleri ve yapt─▒klar─▒ ─▒┼č─▒malar─▒ inceler.
(D) 6) Plazma fizi─či t─▒p alan─▒nda kanser tedavisindeki cihazlarda kullan─▒l─▒r.
(D) 7) Archimedes, fizik biliminin yan─▒ s─▒ra felsefe ile de ilgilenen bilim insanlar─▒ndan biridir.
(Y) 8) Temel b├╝y├╝kl├╝klerin baz─▒lar─▒ vekt├Âreldir.
(Y) 9) Kronometreler s├╝rat ├Âl├žen ara├žlard─▒r.
(D) 10) Vekt├Ârel b├╝y├╝kl├╝kler say─▒, birim ve y├Ân ile eksiksiz tan─▒mlan─▒r.
C. A┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒ yaz─▒n─▒z.
1 sistem 6 kristal 11 end├╝striyel 2 b├╝y├╝k patlama 7 lazer 12 radyoaktif
3 ─▒┼č─▒k 8 n├╝kleer fizik 13 havac─▒l─▒k 4 y─▒ld─▒z 9 y├Ân 14 par├žac─▒k fizi─či
5 optik 10 k├╝├ž├╝k 15 Higgs bozonu
├ç. A┼ča─č─▒daki tabloyu, tabloda verilen b├╝y├╝kl├╝klerin ta┼č─▒d─▒─č─▒ ├Âzelli─čine (+), ta┼č─▒mad─▒─č─▒ ├Âzelli─čine
(–) koyarak doldurunuz.
D. A┼ča─č─▒daki ifadeleri uygun terimlerle e┼čle┼čtiriniz.
1 ├ž  2 a 3 f  4 e 5 d 6 c  7 b
E. A┼ča─č─▒da verilen ├žoktan se├žmeli sorular─▒n do─čru se├žene─čini i┼čaretleyiniz
1 D 2 A 3 E 4 D 6 A 5 C 7 D 8 E 9 C 10 D 11 B
 
 

Sayfa 68 Cevaplar─▒

A┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde bulunan noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒ yaz─▒n─▒z.
1) Bir cismin hacmini dolduran madde miktar─▒na k├╝tle denir.
2) Bir cismin bo┼člukta kaplad─▒─č─▒ yere hacim denir.
3) K├╝tle ve hacim maddenin ortak ├Âzelli─čidir.
4) ├ľzk├╝tle ayn─▒ ko┼čullarda maddenin ay─▒rt edici ├Âzelli─čidir.
5) ├ľzk├╝tle ebru sanat─▒ ger├žekle┼čtirilirken kullan─▒lan bir b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
6) Hacim t├╝retilmi┼č bir b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
7) K├╝tle s─▒cakl─▒k de─či┼čimlerinden etkilenmez iken hacim etkilenir.
8) Kral tac─▒n─▒n saf alt─▒ndan yap─▒l─▒p yap─▒lmad─▒─č─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karan fizik├ži Archimedes.
9) Hikmet Terazisi denilen terazisi ile k├╝tle ├Âl├ž├╝m├╝ sonra da ├Âzk├╝tle tespiti yapan bilim insan─▒ El Hazini
10) Hastane laboratuvarlar─▒nda santir├╝j cihaz─▒ ile ├Âzk├╝tle de─čerlerine g├Âre s─▒v─▒lar─▒n ayr─▒lmas─▒ ger├žekle┼čtirilir.
S├╝reci De─čerlendirelim 2-1  Cevaplar─▒
1 k├╝tle 2 hacim 3 ortak 4 ay─▒rt edici 5 ebru 6 t├╝retilmi┼č 7 s─▒cakl─▒k 8 Archimedes 9 El Hazini 10 santif├╝j

 

Sayfa 155 Cevab─▒


A┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde bulunan noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒ yaz─▒n─▒z.

1) Barajlarda belirli bir y├╝kseklikten d├╝┼čen su k├╝tlesinin ……potansiyel……….enerjisinden yararlan─▒l─▒r.
2) Flamanl─▒ ampullerde…..─▒s─▒……..enerjisi ─▒┼č─▒k enerjisine d├Ân├╝┼č├╝r.
3) Ak├╝m├╝lat├Ârler……kimyasal…………enerjiyi elektrik enerjisine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r.
4) R├╝zg├ór t├╝rbinleri……hareket………enerjisinden elektrik enerjisi ├╝retir.
5) ─░┼č miktar─▒……kuvvet….do─črultusunda al─▒nan yola ba─čl─▒d─▒r.
6) ─░┼č…….skaler……bir b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
7) Yola……dik……kuvvet i┼č yapmaz.
8) Watt.saniye ……..i┼č……… birimidir.
9) ─░┼čin yap─▒lma h─▒z─▒na……..g├╝├ž………..denir.
10) Hava molek├╝llerinin titre┼čtirilmesi ile…..ses……….enerjisi olu┼čur.

Sayfa 164 Cevab─▒

1) ├ľteleme kinetik enerjisi cisimlerin k├╝tle ve…….h─▒z……de─čerlerine ba─čl─▒d─▒r.
2) Kinetik enerji azal─▒yorsa cisim ├╝zerine…..negatif……..net i┼č yap─▒lm─▒┼č demektir.
3) Cisim veya sistemlerin yer ve durumlar─▒ndan dolay─▒ sahip olduklar─▒ enerjiye….potansiyel…… enerji denir.
4) Yerin cisimlere uygulad─▒─č─▒ ├žekim kuvvetine…..kar┼č─▒…………. i┼č yap─▒lm─▒┼č ise potansiyel enerji artarak de─či┼čir.
5) Yay ├╝zerine yap─▒lan i┼č yayda ……enerji………..depolanmas─▒na neden olur.
6) Esneklik potansiyel enerjisi birimi……..joule………
7) Kinetik ve potansiyel enerjiler toplam─▒……..mekanik…….enerji miktar─▒n─▒ verir.
8) Yay─▒n kal─▒nl─▒─č─▒ artt─▒k├ža kuvvete kar┼č─▒ g├Âsterdi─či…….diren├ž………artar.



Sayfa 167 Cevab─▒


D├╝nya’n─▒n i├žinde bulundu─ču sistemle ger├žekle┼čtirdi─či ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼čindeki denge ile k├╝resel ─▒s─▒nma aras─▒nda bir ili┼čki olup olmad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒n─▒z. Ara┼čt─▒rma yaparken Genel A─č, k├╝t├╝phane ve bilimsel makalelerden yararlanabilirsiniz. Ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒n─▒z─▒ bir rapor h├óline getirip etkile┼čimli tahta arac─▒l─▒─č─▒ ile arkada┼člar─▒n─▒zla payla┼č─▒n─▒z.
  • CevapK├╝resel ─▒s─▒nma, ba┼čl─▒ca atmosfere sal─▒nan gazlar─▒n neden oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len sera etkisinin sonucunda, D├╝nya ├╝zerinde y─▒l boyunca kara, deniz ve havada ├Âl├ž├╝len ortalama s─▒cakl─▒klarda g├Âr├╝len art─▒┼ča verilen isimdir. G├╝n├╝m├╝zde iklimbilimciler (klimatolog)k├╝resel ─▒s─▒nma konusunda hemfikirdirler.

Sayfa 169 Cevab─▒

Bir ucundan sabitleyece─činiz bir yay─▒ ├Ân├╝ne bir k├╝tle koyarak bir miktar s─▒k─▒┼čt─▒r─▒p serbest b─▒rak─▒n─▒z. K├╝tle yatay d├╝zlemde belirli bir yolun sonunda durdu─čunda mekanik enerji d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ve ─▒s─▒ya aktar─▒lan enerji miktar─▒n─▒ tart─▒┼č─▒n─▒z. Cisim daha b├╝y├╝k k├╝tleli olsayd─▒ ayn─▒ yay ayn─▒ miktarda s─▒k─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda ─▒s─▒ya d├Ân├╝┼čen miktar de─či┼čir miydi? Cismin duruncaya kadar ald─▒─č─▒ yol de─či┼čir miydi?
  • Cevap:
Evrenin toplam enerjisinin nas─▒l korundu─čunu ve sabit oldu─čunu Genel A─č, k├╝t├╝phane ve bilimsel yay─▒nlardan ara┼čt─▒r─▒n─▒z. Ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒n─▒z─▒ s─▒n─▒fta arkada┼člar─▒n─▒za sununuz.
  • Cevap: Enerjinin korunumu g├╝ndelik ya┼čamda da g├Âzlemleyebilece─čimiz ┼čekilde fizi─čin ve genel olarak da evrenin mutlak yasalar─▒ndan birisidir. K─▒v─▒lc─▒mlardan ate┼č olu┼čtu. Ate┼č, -yanmadan hemen ├Ânce- olmayan ─▒s─▒ enerjisini ortaya ├ž─▒kard─▒. Piller g├╝├ž ├╝retiyorlar. N├╝kleer bir bomba patlamaya sebep olur. T├╝m bu durumlar basit├že enerjinin form de─či┼čtirdi─či durumlard─▒r. Hatta -paradoksik olarak g├Âr├╝len- karanl─▒k enerji evrenin geni┼čleyi┼čine sebep oluyor.Ayn─▒ zamanda da termodinami─čin ilk yasas─▒ olarak bilinen “enerjinin korunumu yasas─▒” kapal─▒ bir sistemde -e─čer d─▒┼čar─▒dan bir art─▒rma ya da azaltma etkisi uygulanmazsa- enerjinin o sistemde sabit kalaca─č─▒n─▒ s├Âyler. Evren de kendi i├žerisinde kapal─▒ bir sistemdir, toplam enerji miktar─▒ da daima sabittir.
A┼ča─č─▒da parantez i├žindeki bo┼čluklara verilen c├╝mle do─čru ise “D’’ yanl─▒┼č ise “Y” yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:
1) (D) Enerji bir t├╝rden di─čerine d├Ân├╝┼č├╝p bir sistemden di─čerine aktar─▒labilir.
2) (D) Bir ampulde elektrik enerjisi harcan─▒rken ─▒s─▒ ve ─▒┼č─▒k enerjisine d├Ân├╝┼č├╝m ger├žekle┼čmektedir.
3) (Y) Ak├╝m├╝lat├Ârlerde kimyasal enerji t├╝ketilirken yaln─▒zca elektrik ve ─▒s─▒ enerjilerine d├Ân├╝┼č├╝m olur.
4) (D) Dalga santralleri mekanik enerjiden elektrik enerjisi ├╝retimi ger├žekle┼čtirir.
5) (Y) G├╝ne┼č pilleri ─▒┼č─▒k enerjisinden ─▒s─▒ enerjisi ├╝retirler.
6) (Y) S├╝rt├╝nmesiz ortamlarda yerden belirli bir y├╝kseklikten b─▒rak─▒lan cisimlerin yere d├╝┼čerken mekanik enerjisi artar.
7) (D) D─▒┼č kuvvetlerin bulunmad─▒─č─▒ s├╝rt├╝nmesiz ortamlarda cisimler veya sistemler i├žin mekanik enerji sabittir.

Sayfa 175 Cevab─▒

Yukar─▒da bahsedilen t├╝rde bir makinenin icad─▒ bilimin geldi─či bu noktada ┼ču a┼čamada m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? Bu konuyu s─▒n─▒f i├žinde tart─▒┼č─▒n─▒z.
  • Cevap:
┼×ekilde elektrik devresindeki motorda 1 saniyede harcanan elektrik enerjisi 7500 J iken, bu s├╝rede ─▒s─▒ya d├Ân├╝┼čen enerji 1500 J oluyor. Buna g├Âre motorun veriminin % ka├ž oldu─čunu bulunuz.
  • Cevap:
A┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde bulunan noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒
yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:

1) Canl─▒larda ….h├╝cre……..faaliyetleri enerji ile ger├žekle┼čir.
2) V├╝cudumuzun gereksinim duydu─ču enerji; karbonhidrat, protein ve…..ya─č……….gibi besinlerle al─▒n─▒r.
3) Yeti┼čkin bir insan─▒n dinlenme esnas─▒nda yaln─▒zca ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rmesi i├žin almas─▒ gereken enerjiye…..temel…………..enerji gereksinimi denir.
4) Sa─čl─▒kl─▒ beslenmede………besin-lif…..oran─▒ y├╝ksek besinler t├╝ketilmelidir.
5) Bir makinede………..verim…….., makineye verilen enerji ayn─▒ iken al─▒nan enerjinin artmas─▒ ile artar.


Sayfa 184 Cevab─▒


Tabloda verilen enerji t├╝rlerinin ├ževresel etkilerini kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒n─▒z. Bir enerji t├╝r├╝ belirtilen ├ževresel etkiyi g├Âsteriyorsa kar┼č─▒s─▒na (+), g├Âstermiyorsa (-) i┼čareti koyunuz.
  • Cevap: Toprak Kirlili─či – G├╝r├╝lt├╝ – ─░klim De─či┼čikli─či – Radyasyon – Asit Ya─čmurlar─▒- Su Kirlili─či
  • Hidrolik:
  • G├╝ne┼č:
  • Jeotermal:
  • R├╝zg├ór:
  • Hidrojen:
  • Dalga:
  • Biyok├╝tle:

Sayfa 186 Cevab─▒

A┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde bulunan noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒ yaz─▒n─▒z.

1) N├╝kleer enerji ……..yenilenemeyen……… enerji kaynaklar─▒ndand─▒r.
2) Fosil yak─▒tlar─▒n temelinde ……….g├╝ne┼č…….. enerjisi vard─▒r.
3) Hidrolik enerji ………..kirlilik……. olu┼čturmaz.
4) Jeotermal enerji ……..─▒s─▒……….. enerjisidir.
5) G├╝ne┼č enerjisi birim y├╝zeye d├╝┼čen G├╝ne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒ s├╝reklilik g├Âstermedi─činden depolama gerektirir.
6) Fosil kaynaklar, su ve biyok├╝tleden elde edilen ……hidrojen…………….enerjisi enerji ta┼č─▒y─▒c─▒s─▒d─▒r.
7) R├╝zg├ór t├╝rbinlerinin kurulaca─č─▒ tarlalar i├žin …….r├╝zg├ór atlas─▒……………… ├ž─▒kart─▒l─▒r.
8) R├╝zg├ór enerjisi i├žin ………yak─▒t……………maliyeti gerekmez.
9) Biyok├╝tle enerjisi i├žin ………..sel├╝loz…………., odun ├Âz├╝ gibi y├╝ksek enerji i├žerikli maddeler depolan─▒r.
10) Enerji tasarrufu en ucuz yeni bir ……….enerji……. kayna─č─▒ olur.

Sayfa 188 Cevab─▒

1) 30 N a─č─▒rl─▒─č─▒ndaki bir ta┼č, yerden 15 m y├╝kseklikteki K noktas─▒ndan yatay olarak f─▒rlat─▒ld─▒─č─▒nda ┼čekildeki y├Âr├╝ngeyi izleyerek L noktas─▒na d├╝┼čmektedir.
Ta┼č, yere d├╝┼č├╝nceye kadar yer ├žekimi kuvvetinin yapt─▒─č─▒ i┼č ka├ž J’d├╝r?
  • Cevap: 450 J
2.┼×ekildeki yatay d├╝zlemde hareketli cisim K noktas─▒ndan 3v, L noktas─▒ndan v h─▒z─▒yla ge├žip M noktas─▒nda durmaktad─▒r. Buna g├Âre KL aras─▒nda ─▒s─▒ya d├Ân├╝┼čen enerjinin LM aras─▒nda ─▒s─▒ya d├Ân├╝┼čen enerjiye oran─▒n─▒ bulunuz.
  • Cevap: 8
3.┼×ekildeki s├╝rt├╝nmeli yolun K noktas─▒nda durmakta olan cisim, yola paralel sabit F kuvveti ile L noktas─▒na kadar ├žekiliyor. Cisim N noktas─▒nda durdu─čuna g├Âre Fs kuvvetinin ka├ž F oldu─čunu bulunuz. (Noktalar e┼čit aral─▒kl─▒d─▒r.)
  • Cevap: F/3
4. X ve Y k├╝releri ┼čekildeki gibi as─▒l─▒yor. X ve Y k├╝relerinin yere g├Âre potansiyel enerjileri birbirine e┼čittir. mX Buna g├Âre X ve Y k├╝relerinin k├╝tlelerinin oran─▒..ka├žt─▒r?
  • Cevap: 5/6

Sayfa 189 Cevab─▒

5) ┼×ekil I’deki cisim durmakta iken F b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki kuvvetle x kadar, ┼×ekil Il’de cisim durmakta iken 2F b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki kuvvetle 2x kadar ├žekiliyor. Bu yollar─▒n sonunda cisimlerin kinetik enerjileri s─▒ras─▒yla E1 ve E2 oldu─čuna g├Âre oran─▒ ka├žt─▒r? (S├╝rt├╝nmeler ├Ânemsenmiyor.)
  • Cevap: 1/4
6┼×ekildeki yaln─▒z LM aras─▒ s├╝rt├╝nmeli yatay yolun K noktas─▒nda durmakta olan cisme sabit F b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde kuvvet M noktas─▒na kadar uygulan─▒yor. L noktas─▒ndan E kinetik enerjisi ile ge├žen cismin s├╝rt├╝nme kuvvetinin F/2 b├╝y├╝kl├╝kte oldu─ču LM yolunun M noktas─▒nda kinetik enerjisinin ka├ž E oldu─čunu bulunuz. I KL I = I LM I
  • Cevap: 3E/2
7) Bir vin├ž motoru 50 kg k├╝tleli bir y├╝k├╝ 15 s’de 18 m y├╝ksekli─če sabit h─▒zla ├ž─▒kar─▒yor. Buna g├Âre vin├ž motorunun g├╝c├╝ ka├ž W’t─▒r? (Yer ├žekimi ivmesi g = 10 m/s2 al─▒n─▒z.)
  • Cevap: 600
8) ┼×ekildeki s├╝rt├╝nmesiz ortamda yerden 4h y├╝kseklikteki K seviyesinden serbest b─▒rak─▒lan cismin bu seviyede yere g├Âre mekanik enerjisi E’dir. Buna g├Âre cismin yerden h y├╝kseklikteki L seviyesinde kinetik enerjisinin ka├ž E oldu─čunu bulunuz.
  • Cevap: 3E/4

Sayfa 190 Cevab─▒

B. A┼ča─č─▒da verilen ifadelerde yarg─▒lar do─čru ise yay ayra├ž i├žine “D”, yanl─▒┼č ise “Y” yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:
1) (Y) Bir cisme kuvvet uyguland─▒─č─▒nda bilimsel anlamda mutlaka i┼č yap─▒l─▒r.
2) (D) Kayna─č─▒ do─čadan olan r├╝zg├ór, G├╝ne┼č, hidrolik (su) gibi enerji t├╝rlerine yenilenebilir enerji denir.
3) (D) S├╝rt├╝nme kuvvetinin yapt─▒─č─▒ i┼č, sistemler i├žin kay─▒p enerjiye e┼čittir.
4) (Y) Yenilenebilir enerji kaynaklar─▒n─▒n dezavantaj─▒ yoktur.
5) (D) V├╝cudumuzun ├žal─▒┼čmas─▒ i├žin gerekli enerjiyi besinlerden temin ederiz.
6) (D) Birim zamanda harcanan enerji, g├╝├ž olarak tan─▒mlan─▒r.
7) (Y) ├çekim potansiyel enerjisi cisimlerin yerden y├╝ksekli─čine ba─čl─▒ de─čildir.
8) (Y) Biyok├╝tle, yenilenemez enerji kaynaklar─▒ndand─▒r.
9) (D) R├╝zg├ór t├╝rbinlerinde hareket enerjisi, elektrik enerjisine d├Ân├╝┼č├╝r.
10) (D) A s─▒n─▒f─▒ cihazlar enerji tasarrufu y├╝ksek cihazlard─▒r.
C. A┼ča─č─▒da verilen c├╝mlelerde noktal─▒ yerleri kutu i├žerisindeki kelimelerden uygun olan─▒ ile tamamlay─▒n─▒z.
1) ─░┼č,….skaler….bir b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
2) Enerji olmadan……i┼č……….yap─▒lamaz.
3) Bir cisme uygulanan kuvvetin yapaca─č─▒ i┼č, cismin…….mekanik………..enerjisindeki de─či┼čmeye neden olur.
4) ─░┼čin ne kadar ├žabuk yap─▒labildi─čini……..g├╝├ž…….kavram─▒yla anlayabiliriz.
5) …yer├žekimi……kar┼č─▒ yap─▒lan i┼č W = m • g • h ile bulunur.
6) H─▒zlanan bir otomobilin…..kinetik………enerjisi artar.
7) Yap─▒s─▒nda karbon bulunan do─čal gaz, k├Âm├╝r ve petrol gibi ├ževreye zararl─▒ sal─▒n─▒mlar─▒ olan enerji kaynaklar─▒…..yenilenemez……enerji kaynaklar─▒d─▒r.
8) Bir makineden al─▒nan g├╝c├╝n, makineye verilen g├╝ce oran─▒………verim…..verir.
9) Enerji kaynaklar─▒…….yenilenebilir……..ve yenilenemez olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒r.
10) ─░lk enerjiyi verdikten sonra s├╝rekli ├žal─▒┼čan makinelere……….devir-daim………………makineleri denir.

Sayfa 191 Cevab─▒


├ç. A┼ča─č─▒daki ├žoktan se├žmeli sorularda do─čru se├žene─či i┼čaretleyiniz.
1)
I. Yola dik kuvvet, i┼č yapmaz.
II. ─░┼č miktar─▒, kuvvetin ald─▒rd─▒─č─▒ yol ile ters orant─▒l─▒d─▒r.
III. D├╝┼čey do─črultudaki kuvvetler i┼č yapabilir. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: C
2.┼×ekil I, II, III’teki m, 2m ve 4m k├╝tleli cisimlere yola paralel F b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki kuvvetler Ax yolu boyunca uygulan─▒yor. Buna g├Âre bu kuvvetlerin Ax yollar─▒nda yapt─▒─č─▒ i┼čler W1, W2, W3 aras─▒ndaki ili┼čki a┼ča─č─▒dakilerden hangisidir?
  • Cevap: E
3.┼×ekil I ve II’deki 2m ve m k├╝tleli K, L cisimleri yola paralel uygulanan F ve 2F b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki kuvvetlerin etkisinde sabit v ve 2v b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde h─▒zlarla hareket ediyor.
Buna g├Âre cisimler ├╝zerine harcanan g├╝├žlerin oran─▒ ka├žt─▒r?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 8
  • Cevap: D

Sayfa 192 Cevab─▒


4) ┼×ekilde konum-zaman grafi─či verilen 2m, 4m ve m k├╝tleli K, L, M cisimleri do─črusal y├Âr├╝ngede hareketli iken enerjileri Ek, El ve Em dir.
Buna g├Âre EK, EL ve EM aras─▒nda nas─▒l bir ili┼čki vard─▒r?
  • Cevap: C
5.┼×ekildeki yatay d├╝zlemin K noktas─▒nda durmakta olan cisim yola paralel F b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki kuvvet ile harekete ge├žiriliyor. Kuvvet, L noktas─▒na kadar uyguland─▒─č─▒nda cismin bu noktadaki kinetik enerjisi E, F kuvvetinin yapt─▒─č─▒ i┼č 3E oluyor.
Buna g├Âre s├╝rt├╝nme kuvvetinin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ka├ž F’dir
  • Cevap: C
6) ┼×ekilde d├╝┼čey kesiti verilen KLM yolunun yerden h y├╝kseklikteki K noktas─▒ndan 80 J’l├╝k kinetik enerjiyle ge├žen cismin M noktas─▒nda kinetik enerjisi 120 J oluyor.
  • Cevap: B

Sayfa 193 Cevab─▒

7) E kinetik enerjisine sahip bir cisim ┼čekilde d├╝┼čey kesiti verilen OKLMN yolunun O noktas─▒ndan ge├žerek N noktas─▒na ula┼č─▒yor. Buna g├Âre cismin kinetik enerjisi hangi yollar aras─▒nda kesinlikle azalm─▒┼čt─▒r?
  • Cevap: B
8) Homojen K ve L prizmalar─▒ e┼čit a─č─▒rl─▒ktad─▒r. ┼×ekil 1’deki K cisminin yere g├Âre potansiyel enerjisi E iken L cismi al─▒narak ┼×ekil 2’deki gibi K’nin ├╝zerine konuyor.
  • Cevap: E
9) ┼×ekilde d├╝┼čey kesiti verilen s├╝rt├╝nmesiz yolun K noktas─▒nda vK b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde h─▒za sahip olan cisim, L noktas─▒na kadar yola paralel F kuvveti etkisinde ├žekildi─činde L noktas─▒ndan vL b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde h─▒zla ge├žiyor.
Buna g├Âre
I. Cismin potansiyel enerjisindeki azalma, kinetik enerjisindeki art─▒┼ča e┼čittir.
II. Cismin L noktas─▒ndaki kinetik enerjisi, K noktas─▒ndakinden b├╝y├╝kt├╝r.
III. Cismin mekanik enerjisi artm─▒┼čt─▒r.
yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: D

Sayfa 194 Cevab─▒

10) ┼×ekil 1 ve 2’deki e┼čit k├╝tleli K, L cisimleri yatay d├╝zlemde verilen konumlardan v b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde h─▒zlarla ge├žip x ve 2x yollar─▒n─▒ alarak duruyorlar.
Buna g├Âre
I. Her iki yolda da ─▒s─▒ya d├Ân├╝┼čen enerjiler e┼čittir.
II. K cismine etkiyen s├╝rt├╝nme kuvveti, L cismine etkiyen s├╝rt├╝nme kuvvetinden b├╝y├╝kt├╝r.
III. Cisimlerin birim zamandaki h─▒z de─či┼čimleri e┼čittir. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z II B ) Yaln─▒z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: C
11) ┼×ekilde d├╝┼čey kesiti verilen yolun K noktas─▒ndan 8 m/s h─▒zla ge├žen 2 kg k├╝tleli cismin yerden 1 m y├╝kseklikteki L noktas─▒nda h─▒z─▒n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ 4 m/s olup M noktas─▒nda durmaktad─▒r.
  • Cevap: A
12) ┼×ekildeki s├╝rt├╝nmesiz sistem, verilen konumdan serbest b─▒rak─▒l─▒yor. L cismi yere ├žarpt─▒─č─▒nda,
I. Sistemin potansiyel enerjisi mgh kadar azal─▒r.
II. L cisminin kinetik enerjisi K’nin kinetik enerjisinin iki kat─▒d─▒r.
III. Sistemin mekanik enerji de─čeri 3 mgh’dir. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) I ve II C) II ve III
D) I ve III E) I, II ve III
  • Cevap: E

Sayfa 195 Cevab─▒

13) A┼ča─č─▒dakilerden hangisi bir otomobilin ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ esnada ak├╝deki enerji d├Ân├╝┼č├╝m s─▒ras─▒ olabilir?
A) Kimyasal ^ Elektrik ^ Mekanik
B) Elektrik ^ Kimyasal ^ Is─▒
C) Is─▒ ^ I┼č─▒k ^ Hareket
D) Mekanik ^ Elektrik ^ Is─▒
E) Elektrik ^ Kimyasal ^ I┼č─▒k
  • Cevap: A
14) Uranyum elementi n├╝kleer enerji kayna─č─▒d─▒r. N├╝kleer enerjiden elektrik enerjisine d├Ân├╝┼č├╝m a┼ča─č─▒dakilerden hangisinde do─čru s─▒ras─▒yla verilmi┼čtir?
A) Çekirdek enerjisi ^ Isı ^ Mekanik ^ Elektrik
B) ├çekirdek enerjisi ^ Mekanik ^ I┼č─▒k ^ Elektrik
C) Çekirdek enerjisi ^ Mekanik ^ Isı ^ Elektrik
D) ├çekirdek enerjisi ^ Kimyasal enerji ^ I┼č─▒k ^ Elektrik
E) Çekirdek enerjisi ^ Kimyasal ^ Isı ^ Elektrik
  • Cevap: A
15)
I. Rüzgâr
II. Do─čal gaz
III. Petrol
IV. Su
Yukar─▒da verilen enerji kaynaklar─▒ndan hangisi ya da hangileri fosil enerji kaynaklar─▒ndand─▒r?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: D
16)
I. Mekanik enerji azalarak de─či┼čti─činde negatif i┼č yap─▒lm─▒┼č olmal─▒d─▒r.
II. Bir sisteme verilen enerji, sistemden al─▒nan enerjiden daha b├╝y├╝k olamaz.
III. Esnek cisimlerde depo edilen enerji k├╝tle ├žekim potansiyel enerjisine d├Ân├╝┼čemez.
Yukar─▒da verilen yarg─▒lardan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: A

Sayfa 197 Cevab─▒


• Hastaland─▒─č─▒n─▒zda ate┼činizi ├Âl├žen ara├ž v├╝cut s─▒cakl─▒─č─▒n─▒z─▒ ├Âl├žt├╝─č├╝ne g├Âre ─▒s─▒ ne olmal─▒d─▒r? 8. s─▒n─▒f bilgilerinizi an─▒msamaya ├žal─▒┼čarak tart─▒┼č─▒n─▒z.
  • Cevap:S─▒cakl─▒k: Bir maddeyi olu┼čturan taneciklerden birinin ortalama hareket(kinetik) enerjisini ifade den bir de─čerdir. S─▒cakl─▒k, enerji de─čildir. Termometre ile ├Âl├ž├╝l├╝r.Is─▒: S─▒cakl─▒klar─▒ farkl─▒ iki madde aras─▒nda al─▒n─▒p verilen enerjinin ad─▒d─▒r. Bu durumda s─▒cakl─▒klar─▒ e┼čit iki madde aras─▒nda ─▒s─▒ aktar─▒m─▒ ger├žekle┼čmez. ─░ki maddeden birinin s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n di─čerinden farkl─▒ olmas─▒ halinde, s─▒cakl─▒─č─▒ y├╝ksek olan maddeden s─▒cakl─▒─č─▒ d├╝┼č├╝k olan maddeye enerji aktar─▒l─▒r.
• G├╝nl├╝k hayatta kulland─▒─č─▒n─▒z oda s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ ├Âl├žen termometreler her ortam i├žin kullan─▒labilir mi? ├ľrne─čin bu termometreler ile ├žok y├╝ksek s─▒cakl─▒ktaki bir sanayi f─▒r─▒n─▒n─▒n s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ ├Âl├žmek m├╝mk├╝n m├╝d├╝r ?
  • Cevap: Oda s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ ├Âl├žen termometreler, y├╝ksek s─▒cakl─▒klarda i┼če yaramaz. Bunun i├žin ├Ârne─čin y├╝ksek s─▒cakl─▒klar ├žal─▒┼čan f─▒r─▒nlar i├žin daha geli┼čmi┼č termometreler kullan─▒l─▒r. Oda s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ ├Âl├žmek i├žin kullan─▒lan termometreler, bu f─▒r─▒nlarda i┼če yaramaz hale gelir ve ├Âzelli─čini kaybeder.
• E┼čit k├╝tleli her madde ayn─▒ ─▒s─▒ enerjisini ald─▒─č─▒nda ayn─▒ s─▒cakl─▒k de─či┼čimini g├Âsterebilir mi?
  • Cevap: E┼čit k├╝tleli her madde ayn─▒ ─▒s─▒ enerjisini ald─▒─č─▒nda s─▒cakl─▒k de─či┼čimi s─▒cakl─▒k de─či┼čimi ├Âz ─▒s─▒ etkenine g├Âre de─či┼čmektedir. ├ľz ─▒s─▒ maddenin ├Âzelliklerine g├Âre de─či┼čmektedir. ├ľz ─▒s─▒, maddenin ├Âzelliklerine g├Âre farkl─▒ de─čerlerde olabilir. K├╝tleler e┼čit, ─▒s─▒ enerjisi e┼čit oldu─čunda bu durum ├Âz ─▒s─▒ ba─č─▒nt─▒s─▒na g├Âre de─či┼čir. Bu maddenin sahip oldu─ču ├Âzelli─če g├Âre de─či┼čir.
• Maddenin h├ól de─či┼čimi her madde i├žin ayn─▒ s─▒cakl─▒klarda m─▒ yoksa farkl─▒ s─▒cakl─▒klarda m─▒ ger├žekle┼čir? Bu s─▒cakl─▒klar maddeyi ay─▒rt etmek de kullan─▒labilir mi?
  • Cevap:
Sabit kalanlar
Hal de─či┼čimi esnas─▒nda maddelerin k├╝tlesi, s─▒cakl─▒─č─▒ ve kinetik enerjisi de─či┼čmez.
Hal de─či┼čimi esnas─▒nda maddeye verilen ya da al─▒nan ─▒s─▒, i├ž enerji de─či┼čmesine ra─čmen, s─▒cakl─▒k de─či┼čimine neden olmaz. Yaln─▒zca fiziksel ├Âzelli─činde (hal) de─či┼čim ya┼čan─▒r.
De─či┼čenler
Hal de─či┼čimi s├╝resince maddenin hacmi, ├Âzk├╝tlesi ve potansiyel enerjisi de─či┼čir.
• Barda─ča koydu─čunuz ├žay neden bir s├╝re sonra so─čur? Bu durum maddeler aras─▒nda ne t├╝r bir al─▒┼čveri┼č oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝r├╝r?
  • Cevap: Is─▒ al─▒┼čveri┼či,iki madde aras─▒nda temas kurmas─▒ ile s─▒cak olan madde so─čuk olan maddeye ─▒s─▒ vererek ─▒s─▒t─▒rken,so─čuk bir madde s─▒cak maddeye so─čukluk vererek ─▒s─▒s─▒n─▒ kaybettirmektedir.Bu olaylara biz ” ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼či ” deriz.souya d├Ânecek olursak ├žay ilk hali s─▒cakt─▒r.Havan─▒n veya odan─▒n so─čuk olmas─▒yla bir m├╝ddet sonra so─čuk olan hava s─▒cak olan ├žay─▒ so─čukluk uygulayarak ├žay─▒n so─čumas─▒na neden olur.Is─▒ al─▒┼čveri┼či esnas─▒nda ├žay so─čur.Yani ├žay s─▒cakl─▒─č─▒n─▒,─▒s─▒s─▒n─▒ kaybeder.Bu y├╝zden so─čur.
• G├╝nl├╝k hayatta binalarda mantolama i┼čleminin yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, so─čuk b├Âlgelerde de k├╝├ž├╝k pencereli yap─▒lar─▒n in┼ča edildi─čini g├Ârmekteyiz. Bu ├Ârneklerdeki uygulamalar ile ne ama├žlanm─▒┼čt─▒r?
  • Cevap: G├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda d├╝nyan─▒n g├╝nl├╝k ve y─▒ll─▒k hareketleri dolay─▒s─▒yla olu┼čan ve de─či┼čerek meydana gelen ─▒s─▒ ve s─▒cakl─▒k de─či┼čimlerinden etkilenmemek i├žin ├že┼čitli ├Âzel maddeler kullan─▒larak enerji kayb─▒n─▒n ya┼čanmamas─▒na ve dengelenmesini sa─člamada baz─▒ y├Ântemler kullan─▒lmaktad─▒r. Binalarda mantolama ve k├╝├ž├╝k pencere sistemlerinin kullan─▒lmas─▒, ─▒s─▒ ve s─▒cakl─▒k de─či┼čimleri nedeniyle so─čuma olaylar─▒ndan en az ┼čekilde etkilenmek ve ─▒s─▒ kayb─▒n─▒n ya┼čanmas─▒n─▒ engelleyerek enerji tasarrufu sa─člay─▒p az enerji ile ├žok ─▒s─▒ elde etmek i├žin kullan─▒lmaktad─▒r. B├Âylelikle ─▒s─▒ ve s─▒cakl─▒k dengesi sa─članm─▒┼č olur.

Sayfa 206 Cevab─▒

SoruSuyun ├Âz ─▒s─▒s─▒n─▒n b├╝y├╝k olmas─▒n─▒n g├╝nl├╝k hayatta bize sa─člad─▒─č─▒ faydalar neler olabilir? Ara┼čt─▒rarak arkada┼člar─▒n─▒za s─▒n─▒f i├žinde sunum yap─▒n─▒z.
  • Cevap: Suyun ├Âz ─▒s─▒s─▒n─▒n y├╝ksek olmas─▒ v├╝cudun hemen ─▒s─▒nmas─▒n─▒ ve so─čumas─▒n─▒ ├Ânlemede yard─▒mc─▒d─▒r. Suyun ├Âz ─▒s─▒s─▒n─▒n y├╝ksek olmas─▒, v├╝cudun hemen ─▒s─▒nmas─▒n─▒ ve so─čumas─▒n─▒ ├Ânlemede yard─▒mc─▒d─▒r. Kimyasal tepkimeler sonucu a├ž─▒─ča ├ž─▒kan ─▒s─▒ v├╝cut s─▒v─▒lar─▒na aktar─▒l─▒r. Deri y├╝zeyinden buharla┼čma, radyasyon, iletme ile fazla ─▒s─▒ su yard─▒m─▒ ile v├╝cuttan ├ževreye verilir. Suyun deriden buharla┼čmas─▒ v├╝cudun serinlemesini sa─člayan bir mekanizmad─▒r. Bunun bir sonucu olarak v├╝cut s─▒cakl─▒─č─▒ sabit bir seviyede tutulmaktad─▒r.

Sayfa 207 Cevab─▒

1) Maddenin her h├ólinde ..tanecikler…. hareketlidir.
2) Hareket h├ólindeki madde taneciklerinin kinetik ve potansiyel enerjileri toplam─▒na……i├ž………enerji denir.
3) …….s─▒cakl─▒k……………maddeyi olu┼čturan taneciklerin ortalama kinetik enerji ├Âl├ž├╝s├╝d├╝r.
4) Is─▒ maddenin i├ž enerjisindeki………de─či┼čim………………..
5) -80 °C‘luk bir s─▒cakl─▒k, s─▒v─▒s─▒……..c─▒va……………..olan bir termometre ile ├Âl├ž├╝lemez.
6) C─▒val─▒ termometrelerin ├Âl├žemedi─či y├╝ksek s─▒cakl─▒klar ……metal……. termometreler ile ├Âl├ž├╝l├╝r.
7) Maddenin birim k├╝tlesinin s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ 1 C art─▒rmak i├žin gerekli ─▒s─▒ miktar─▒na …..├Âz ─▒s─▒….. denir.
8) Yemek pi┼čirme kaplar─▒nda kaplar─▒n tutulacak sap k─▒s─▒mlar─▒ ├Âz ─▒s─▒s─▒ maddelerden ….y├╝ksek…. yap─▒l─▒r.
9) Is─▒tma ama├žl─▒ kullan─▒lan ya─čl─▒ radyat├Ârlerde ├Âz ─▒s─▒s─▒………d├╝┼č├╝k…….s─▒v─▒ kullan─▒l─▒r.
10) Is─▒ s─▒─čas─▒ maddenin……..k├╝tle………….de─čerine ba─čl─▒d─▒r.


Sayfa 217 Cevab─▒


1) Madde kat─▒, s─▒v─▒, gaz ve……….plazma………h├ólinde bulunur.
2) Kat─▒n─▒n belirli bir bas─▒n├žta s─▒v─▒ya d├Ân├╝┼čt├╝─č├╝ s─▒cakl─▒─ča……..erime…….noktas─▒ denir.
3) Saf bir maddenin ayn─▒ ortamda erime noktas─▒……..donma………noktas─▒na e┼čittir.


Sayfa 218 Cevab─▒

4) Erime s─▒cakl─▒─č─▒ndaki bir kat─▒n─▒n birim k├╝tlesini s─▒v─▒ h├óle ge├žirmek i├žin verilmesi gereken enerjiye ….erime ─▒s─▒s─▒…. denir.
5) S─▒v─▒ y├╝zeyinden………..buharla┼čma……….her s─▒cakl─▒kta ger├žekle┼čebilir.
6) H├ól de─či┼čimleri ger├žekle┼čirken…….s─▒cakl─▒k……..sabit kal─▒r.
7) A├ž─▒k hava bas─▒nc─▒ azald─▒k├ža suyun………..kaynama………..s─▒cakl─▒─č─▒ d├╝┼čer.
8) Kat─▒n─▒n erimeden buharla┼čmas─▒na……s├╝blimle┼čme………..denir.
9) Bir maddenin temas etti─či maddelerle, ortam s─▒cakl─▒─č─▒ ile e┼čit s─▒cakl─▒─ča ge├ži┼čine…….─▒s─▒l denge………..denir.
10) Is─▒ al─▒┼čveri┼či yapan,…..─▒s─▒ s─▒─čas─▒…..e┼čit iki maddenin s─▒cakl─▒k de─či┼čimleri de e┼čit olur.

Sayfa 220 Cevab─▒

Soru├çat─▒lara konulan g├╝ne┼č enerjili su ─▒s─▒tma sistemlerinin ├žal─▒┼čma ┼čeklini ara┼čt─▒rarak edindi─činiz bilgileri s─▒n─▒f ortam─▒nda arkada┼člar─▒n─▒zla payla┼č─▒n─▒z.
  • Cevap:

Sayfa 227 Cevab─▒


SoruIs─▒ yal─▒t─▒m─▒ sadece binalarda m─▒ uygulan─▒r? Is─▒ yal─▒t─▒m─▒n─▒n uyguland─▒─č─▒ yerlere g├╝nl├╝k hayattan ├Ârnekler veriniz. Bu uygulamalarda ne t├╝r yal─▒t─▒m malzemeleri kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒n─▒z.
  • Cevap: Is─▒ yal─▒t─▒m─▒: bir hacimdeki istenen ortam s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n, hacmi ├ževreleyen ├ževre s─▒cakl─▒─č─▒ndan en az etkilenmesi i├žin yap─▒lan uygulamalara denilmektedir. Dolay─▒s─▒yla ─▒s─▒ yal─▒t─▒m─▒   farkl─▒   s─▒cakl─▒ktaki   iki   hacim aras─▒ndaki ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼čini s─▒n─▒rlamak ve ─▒s─▒ kay─▒p ve kazan├žlar─▒n─▒ azaltmak amac─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r.Is─▒ daima y├╝ksek s─▒cakl─▒ktaki kaynaktan daha d├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒ktaki kayna─ča transfer olmak istemektedir. Bu ise belirli s─▒cakl─▒kta tutulmak istenen hacimden, ├ževre ortama do─čru ─▒s─▒ kayb─▒ anlam─▒na gelmektedir. Dolay─▒s─▒yla gereksiz enerji kayb─▒ ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Uygulamada istenmeyen bu durumun m├╝mk├╝n mertebe azalt─▒lmas─▒ gerekmektedir. Bu ama├žla ├žok de─či┼čik ├Âzelliklere sahip bulunan, ─▒s─▒ iletim katsay─▒s─▒ d├╝┼č├╝k malzemeler ─▒s─▒ yal─▒t─▒m maddesi olarak kullan─▒lmaktad─▒r.
  • ├çat─▒, duvar ve pencerelerde yal─▒t─▒m malzemeleri kullan─▒l─▒r.

Sayfa 233 Cevab─▒

K├╝resel ─▒s─▒nmaya kar┼č─▒ al─▒nacak tedbirleri ara┼čt─▒r─▒n─▒z ve buna y├Ânelik bir proje haz─▒rlay─▒n─▒z. Ara┼čt─▒rma sonucunda geli┼čtirdi─činiz projenizi poster, bro┼č├╝r veya elektronik sunu ile s─▒n─▒f i├žerisinde tan─▒t─▒n─▒z. 

  • Cevap: K├ťRESEL ISINMA ─░├ç─░N ALINAB─░LECEK TEDB─░RLER
Biz neler yapabiliriz?
  •  Enerji dostu ampuller kullan─▒lmal─▒.
  •  Televizyonlar bekleme konumunda b─▒rak─▒lmamal─▒.
  •  Do─čru ─▒┼č─▒kland─▒rma kullan─▒lmal─▒.
  •  Klima yerine vantilat├Âr kullan─▒lmal─▒.
  •  Evler ─▒s─▒ kayb─▒na kar┼č─▒ yal─▒t─▒lmal─▒.
  •  E┼čyalar, radyat├Ârleri kapatmayacak ┼čekilde yerle┼čtirilmeli.
Su kaynaklar─▒n─▒n k─▒tl─▒─č─▒ da bir ba┼čka ├Ânemli sorun. Ancak, al─▒nabilecek ├Ânlemler de yok de─čil.
  •  Di┼č f─▒r├žalama, bula┼č─▒k y─▒kama, tra┼č esnas─▒nda musluk a├ž─▒k b─▒rak─▒lmamal─▒.
  •  Daha az su t├╝keten yeni teknoloji klozetler kullan─▒lmal─▒.
  •  Klozetlere as─▒lan temizleme maddeleri kullan─▒lmamal─▒.
  •  ├çama┼č─▒r suyu t├╝ketimi en aza indirilmeli.
  •  Akan tesisatlar onar─▒lmal─▒.
  •  Hortumla sulama ve y─▒kama yap─▒lmamal─▒.
  •  Suyu, kire├ž ve bakterilerden ar─▒nd─▒ran filtreler kullan─▒lmal─▒.
├çevre ├Ârg├╝tleri, t├╝keticileri ula┼č─▒m sekt├Âr├╝ konusunda da uyar─▒yor.
Bu sekt├Âr, yenilenemeyen enerji kaynaklar─▒n─▒n ba┼č t├╝keticisi ve sekt├Ârde kullan─▒lan gazlar─▒n emisyonlar─▒, hava kirlili─čine, iklim de─či┼čikliklerine neden oluyor.
  •  Toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒ tercih edilmeli.
  •  K─▒sa mesafelere arabayla gitmek yerine, y├╝r├╝meli.
  •  Kur┼čunsuz benzin t├╝keten ara├žlar tercih edilmeli.
  •  Arac─▒n ta┼č─▒ma kapasitesi a┼č─▒lmamal─▒.
  •  Uzun duraklamalarda arac─▒n konta─č─▒ kapat─▒lmal─▒.
SoruA┼ča─č─▒da yay ayra├žlar─▒n i├žindeki bo┼čluklara verilen c├╝mle do─čru ise ”D’’ yanl─▒┼č ise ‘’Y’’ yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:
1) (D) Is─▒ enerjisinin bir tanecikten di─čerine ├žarpmalar sonucunda aktar─▒lmas─▒na ─▒s─▒n─▒n iletim yolu ile yay─▒lmas─▒ denir.
2) (D) Kat─▒ bir maddede tanecikler aras─▒ uzakl─▒k artt─▒k├ža maddenin ─▒s─▒ iletim kalitesi d├╝┼čer.
3) (D) Ak─▒┼čkanlardaki taneciklerin yer de─či┼čtirmesi sonucunda kendilerinin giderek ─▒s─▒y─▒ aktarmas─▒na konveksiyon ile yay─▒lma denir.
4) (Y) Kalorifer pete─činin oday─▒ ─▒s─▒tmas─▒ ─▒s─▒n─▒n yaln─▒zca konveksiyon ile yay─▒lmas─▒ sonucu ger├žekle┼čmektedir.
5) (D) Is─▒n─▒n yay─▒lmas─▒ i├žin maddesel ortama gereksinim yoktur.
6) (Y) Termoslar─▒n i├ž ve d─▒┼č y├╝zeylerinin parlak olmas─▒ konveksiyon ak─▒mlar─▒n─▒ ├Ânlemek i├žindir.
7) (D) Is─▒ iletim h─▒z─▒ artt─▒k├ža ─▒s─▒ kayb─▒ azal─▒r.
8) (Y) Ortamlar aras─▒ndaki temas y├╝zeyinin artmas─▒ ─▒s─▒ iletim h─▒z─▒n─▒ azalt─▒r.
9) (D) Atmosferdeki baz─▒ gazlar─▒n y├╝ksek dalga boylu ─▒┼č─▒nlar─▒ emerek tutmas─▒ sonucunda atmosferin ─▒s─▒nmas─▒na sera etkisi denir.
10) (D) Sera gazlar─▒n─▒n atmosferde artmas─▒ k├╝resel ─▒s─▒nmaya neden olur.


Sayfa 239 Cevab─▒


SoruKat─▒ ve s─▒v─▒lar─▒n genle┼čmesinin ve b├╝z├╝lmesinin g├╝nl├╝k hayatta olu┼čturdu─ču avantaj ve dezavantajlar─▒n neler oldu─čunu ara┼čt─▒rarak s─▒n─▒f ortam─▒nda tart─▒┼č─▒n─▒z.
  • Cevap: B├╝z├╝lme, bir maddenin ─▒s─▒ vererek enerji kayb─▒ olu┼čturmas─▒ ve taneciklerinin birbirine daha da yakla┼čmas─▒ olay─▒d─▒r. Kat─▒, s─▒v─▒ ve gazlarda genle┼čme ve b├╝z├╝lme g├Âr├╝l├╝r.Kat─▒larda genle┼čme ve b├╝z├╝lme,Kat─▒ maddelerin tanecikleri aras─▒ndaki bo┼čluk yok denecek kadar azd─▒r. Fakat ─▒s─▒ al─▒p veya verdiklerinde bu bo┼čluk artar veya azal─▒r. Bu durumda kat─▒larda genle┼čme ve b├╝z├╝lme g├Âr├╝l├╝r.
    S─▒v─▒larda genle┼čme ve b├╝z├╝lme,
    S─▒v─▒lar─▒n belli bir ┼čekli olmad─▒─č─▒ i├žin belli bir hacme sahip kaplarda bulunan s─▒v─▒larda ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼či sonucunda tanecikler aras─▒ndaki bo┼čluklar de─či┼čir. Genle┼čme ve b├╝z├╝┼čme meydana gelir.
    Gazlarda genle┼čme ve b├╝z├╝lme,
    Gazlar genle┼čir ve b├╝z├╝┼č├╝r, hemen her gazda bu ├Âzellik vard─▒r. Bu bir balonda daha iyi g├Âr├╝l├╝r. Balonun hacmi azald─▒k├ža b├╝z├╝l├╝r, artt─▒k├ža genle┼čir. B├╝z├╝l├╝p genle┼čen havad─▒r.
Suyun da ├žo─ču s─▒v─▒ gibi donarken hacmi azalsayd─▒ g├Âl ve denizlerde meydana gelen de─či┼čimlerden ba┼čka hangi sonu├žlar─▒ olurdu? Ara┼čt─▒rarak elde etti─činiz bilgileri arkada┼člar─▒n─▒zla payla┼č─▒n─▒z.
  • Cevap: Su, s─▒v─▒ bir madde olarak ─▒s─▒ ald─▒─č─▒nda buharla┼č─▒r, ─▒s─▒ verdi─činde ise so─čumaya ba┼člar ve kat─▒ hale gelerek buz tutar. Suyun buz haline gelmesi durumunda mikro bo┼čluklar olu┼čur. Suya ├Âzg├╝ olan bu durum nedeniyle suyun donunca hacmi artar ve buz, suda y├╝zmeye ba┼člar ya da ├╝ste ├ž─▒kar. Bu yo─čunlu─čunun da azald─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. Suyun da ├žo─ču s─▒v─▒ gibi donarken hacmi azalsayd─▒, deniz ve g├Âllerde buzun dibe ├ž├Âkmesi s├Âz konusu olurdu. B├Âyle bir durumda deniz ve g├Âllerdeki canl─▒l─▒k faaliyetleri sona erer. 

Sayfa 240 Cevab─▒


SoruA┼ča─č─▒daki c├╝mlelerde bulunan noktal─▒ yerlere kutucuklarda verilen s├Âzc├╝klerden uygun olan─▒n─▒ yaz─▒n─▒z.
1) Is─▒ alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi artarken tanecikler aras─▒……….├žekim kuvveti……….azal─▒r.
2) S─▒cakl─▒k art─▒┼č─▒ sonucunda bir maddenin taneciklerinin birbirinden uzakla┼čmas─▒ dolay─▒s─▒yla boyutlar─▒n─▒n artmas─▒na……genle┼čme…….denir.
3) Genle┼čme…..kat─▒……….maddeler i├žin ay─▒rt edici ├Âzelliktir.
4) Miktar─▒ ve bas─▒nc─▒ sabit tutulan b├╝t├╝n………gazlar……….ayn─▒ s─▒cakl─▒k de─či┼čiminde e┼čit miktarda genle┼čirler.
5) Elektrikli ┼čofben, ├╝t├╝, evlerdeki radyat├Âr t├╝r├╝ ─▒s─▒t─▒c─▒lar i├žlerinde…..termostat…….bulunduran ara├žlard─▒r.
6) S─▒cakl─▒─č─▒ kontrol alt─▒na alarak sabit bir de─čerde tutmak i├žin kullan─▒lan termostatlarda…….metal………. ├žifti bulunur.
7) S─▒cak hava balonlar─▒n─▒n y├╝kselmesinde balonda genle┼čen havan─▒n……..├Âz k├╝tle……….de─čerinin azalmas─▒ sa─člar.
8) Suyun y├╝zeyden donmas─▒ +4 °C’tan 0 °C’a so─čutulurken ├Âzk├╝tlesinin ………azalma……….g├Âstermesinin sonucudur.
9) +4 C’ta su molek├╝l├╝nde…….hacim……..en k├╝├ž├╝k de─čerindedir.
10) S─▒v─▒lar genel olarak…….so─čutulma………..sonucunda hacimleri k├╝├ž├╝ld├╝─č├╝nden kendi kat─▒lar─▒n─▒ y├╝zd├╝remezler.

Sayfa 241 Cevab─▒


1) ─░├ž enerji, ─▒s─▒ ve s─▒cakl─▒k kavramlar─▒ aras─▒nda nas─▒l bir ili┼čki vard─▒r?
  • Cevap: S─▒cakl─▒k ve ─▒s─▒ ayn─▒ ┼čey de─čildir. Is─▒, maddenin toplam i├ž enerjisidir. Bir maddedeki par├žac─▒klar─▒n toplam kinetik enerjisine o maddenin i├ž enerjisi veyahut ─▒s─▒s─▒ denir. Bir maddenin i├ž enerjisi, o maddenin k├╝tlesine oldu─ču kadar s─▒cakl─▒─č─▒na da ba─čl─▒d─▒r. ┼×imdi bir y├╝zme havuzu ve bir bardak su ele alal─▒m. Her birindeki suyun s─▒cakl─▒k derecesi ayn─▒ olsun. Hangisi daha ├žok ─▒s─▒ enerjisine sahiptir? Y├╝zme havuzundaki suyun k├╝tlesi daha fazlad─▒r. K├╝tlesi daha b├╝y├╝k havuzda daha ├žok say─▒da su par├žac─▒klar─▒ vard─▒r. ├çok say─▒da par├žac─▒k ise daha ├žok toplam kinetik enerjiye sahiptir.
2) ├çok d├╝┼č├╝k ve ├žok y├╝ksek s─▒cakl─▒klar─▒ ├Âl├žmek i├žin ne t├╝r termometreler kullanmak gerekir?
  • Cevap: ├žok y├╝ksek s─▒cakl─▒klar─▒ ├Âl├žmek i├žin metal termometreler kullan─▒l─▒r. ├çok d├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒klar─▒ ├Âl├žmek i├žin gazl─▒ termometreler kullan─▒l─▒r
3) Saf bir kat─▒n─▒n s─▒cakl─▒k-─▒s─▒ de─či┼čimi grafikteki gibidir. Kat─▒n─▒n ├Âz ─▒s─▒s─▒ 1 J/g°C, erime ─▒s─▒s─▒ 70 J/g oldu─ču bilinmektedir. Bu bilgilerle kat─▒n─▒n erime s─▒cakl─▒─č─▒ (T) bulunabilir mi?
  • Cevap: Bulunur.
4. Grafik 10 g ar─▒ X kat─▒s─▒n─▒n dakikada 100 kalori veren bir ─▒s─▒t─▒c─▒ ile ─▒s─▒t─▒lmas─▒na ili┼čkin s─▒cakl─▒k-za- man de─či┼čimini g├Âstermektedir. Buna g├Âre bu maddenin kat─▒ h├óldeki ├Âz ─▒s─▒s─▒, s─▒v─▒ h├óldeki ├Âz ─▒s─▒s─▒, erime ─▒s─▒s─▒ ve buharla┼čma ─▒s─▒s─▒ niceliklerinden hangileri bulunabilir?
  • Cevap: Hepsi bulunur.
5) A┼ča─č─▒daki sorular─▒ verilen tabloyu kullanarak yan─▒tlay─▒n─▒z.
a) Bu maddelerden hangileri 0 °C’ta kat─▒ h├óldedir?
  • Cevap: a) Lve R
b) Bu maddelerden hangileri 25 °C’ta s─▒v─▒ h├óldedir?
  • Cevap: b) X ve Y,
c) Bu maddelerden hangileri 100 °C’ta gaz ya da buhar h├ólindedir?
  • Cevap: c) Y ve Z


Sayfa 242 Cevab─▒


6) ┼×ekilde grafik m gram su ile 3m gram ya─č─▒n kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒na ili┼čkin s─▒cakl─▒─č─▒n zamanla de─či┼čimini g├Âstermektedir. Grafikteki de─čerlere g├Âre s─▒v─▒lar─▒n ├Âz ─▒s─▒ de─čerlerinin b├╝y├╝kl├╝klerini kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒n─▒z.
  • Cevap: Csu = 2cya─č
7) Bir miktar su i├žine s─▒cakl─▒─č─▒ sudan y├╝ksek olan bir metal par├žas─▒ at─▒l─▒p bir s├╝re bekleniyor. Su ve metalin son s─▒cakl─▒klar─▒, ─▒s─▒ al─▒┼čveri┼čleri hakk─▒nda ne s├Âyleyebilirsiniz?
  • Cevap: Metal ─▒s─▒ verir, su ─▒s─▒ al─▒r. Son s─▒cakl─▒klar─▒ e┼čit olur.
8) Ger├žek s─▒cakl─▒k ve hissedilen s─▒cakl─▒k ne demektir? A├ž─▒klay─▒n─▒z. Hissedilen s─▒cakl─▒k hangi fakt├Ârlerden etkilenir?
  • Cevap:
9) Sera etkisi ve k├╝resel ─▒s─▒nma ne demektir? K├╝resel ─▒s─▒nman─▒n nedenleri nelerdir?
  • Cevap:
10.┼×ekildeki AB metal ├žubu─ču X ve Y metallerinden olu┼čmu┼čtur. X ve Y metallerinin uzunluklar─▒ ve k├╝tleleri e┼čittir. Uzama katsay─▒lar─▒ mX > mY dir. Destek ├╝zerinde dengede olan bu sistem
a) Daha s─▒cak bir yere
b) Daha so─čuk bir yere
g├Ât├╝r├╝ld├╝─č├╝nde denge bozulur mu? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • Cevap:
11) Suyun genle┼čmesinde g├Âr├╝len d├╝zensizli─čin ne t├╝r yararlar─▒ vard─▒r? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
Cevap:
  • Suyun genle┼čmesi di─čer maddelerin genle┼čmesi gibi olsayd─▒ s─▒cakl─▒k 0 derece ve alt─▒na indi─činde t├╝m deniz ve g├Âllerin tamamen donmalar─▒ gerekirdi. Buz kal─▒b─▒ haline gelen sularda ya┼čam─▒n tamamen sonu gelirdi
  • Donan su buz haline gelir ve buz sudan hafif oldu─čundan batmaz. Bu nedenle suyun genle┼čmesi s─▒ras─▒nda g├Âr├╝len anormal durum d├╝nyadaki ani ─▒s─▒ de─či┼čimlerini de engeller. ├ç├╝nk├╝ suya batmayan buz tabakas─▒ alt taraf─▒ndaki suyun s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n sabit kalmas─▒n─▒ sa─člar
  • Suyun genle┼čmesi buzun suya batacak kadar a─č─▒r olmas─▒na yol a├žsayd─▒ d├╝nyada bulunan t├╝m sular─▒n bir seferde donmas─▒na neden olurdu. Suyun genle┼čmesi bu bak─▒mdan d├╝nyada buzul devrinin tekrar ya┼čanmas─▒na neden olurdu
  • Suyun genle┼čmesinde g├Âr├╝len ├Âzellik suyun termal iletkenlik derecesi ile de ilgilidir. Suyun iletkenli─či bilinen di─čer t├╝m s─▒v─▒lardan 4 kat daha fazlad─▒r
  • Suyun genle┼čmesi s─▒ras─▒nda g├Âr├╝len anormallik suyun ├╝stten ba┼člayarak donmas─▒na yol a├žar. Bu farkl─▒l─▒k sularda ya┼čayan canl─▒lar─▒n s─▒cakl─▒k de─či┼čimlerinden etkilenmeden belirli derinliklerden itibaren ya┼čamalar─▒n─▒ sa─člar
  • Suyun genle┼čmesi i├žin verilmesi gereken termal ─▒s─▒ di─čer s─▒v─▒lar─▒n ├žo─čundan y├╝ksektir
  • Suyun ├╝stten donma ├Âzelli─či denizlerin ve g├Âllerin ├╝st tabakalar─▒n─▒n buzla kapl─▒ olmas─▒na ra─čmen buz tabakas─▒ndan sonra suyun s─▒v─▒ olarak kalmas─▒n─▒ sa─člar. Bu ├Âzellik suyun genle┼čmesi ├Âzelli─čine ba─čl─▒ olarak ger├žekle┼čir
12) Kalorifer peteklerinin geni┼č olmas─▒n─▒n arabalarda radyat├Âr d├╝zene─či veya buzdolab─▒ gibi cihazlar─▒n peteklerinin geni┼č ve oluklu kanallar bi├žiminde tasarlanmas─▒n─▒n nedeni ne olabilir? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • Cevap:

Sayfa 243 Cevab─▒

SoruB. A┼ča─č─▒da verilen c├╝mlelerde bo┼č b─▒rak─▒lan yerleri kutu i├žerisindeki kelimelerden uygun olan─▒ ile tamamlay─▒n─▒z.
Cevap:
1) S─▒cakl─▒k, maddeyi olu┼čturan taneciklerin ortalama……….kinetik…………enerjisiyle orant─▒l─▒ bir b├╝y├╝kl├╝kt├╝r.
2) S─▒cakl─▒k fark─▒ndan dolay─▒ aktar─▒lan enerji t├╝r├╝ne…….─▒s─▒………..denir.
3) Suyun donma noktas─▒n─▒ 32 olarak kabul eden termometre…….fahrenheit…………..termometresidir.
4) ├çok y├╝ksek s─▒cakl─▒k de─čerlerini ├Âl├žmek i├žin………..s─▒v─▒l─▒……………..termometreler kullan─▒lmaz.
5) SI birim sistemine g├Âre ─▒s─▒ birimi………..joule…………..
6) Birim k├╝tlenin s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ 1 °C de─či┼čtiren ─▒s─▒ya……..├Âz ─▒s─▒…………..denir.
7) Kat─▒ h├ólden s─▒v─▒ h├óle ge├žme olay─▒na………erime…………..denir.
8) Suyun ├Âz k├╝tlesi +4 °C’ta en…………b├╝y├╝k…………
9) K├Âm├╝r sobas─▒ oday─▒ etkin olarak………konveksiyon………………yoluyla ─▒s─▒t─▒r.
10) Pencerelerin ├žift caml─▒ olmas─▒……..─▒s─▒ yal─▒t─▒m─▒………sa─člar.
11) Barda─ča d├Âk├╝len s─▒cak ├žay─▒n barda─č─▒ ├žatlatmas─▒n─▒n nedeni……genle┼čme…………
12) Atmosferde bulunan su buhar─▒, CO2, CH4 ve O3…….do─čal sera gazlar─▒……………olarak bilinmektedir.
C. A┼ča─č─▒da verilen ifadelerde yarg─▒lar do─čru ise yay ayra├ž i├žine “D”, yanl─▒┼č ise “Y” yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:
1) (Y) Bir maddenin h├ól de─či┼čtirmesi i├žin kesinlikle ─▒s─▒ almas─▒ gerekir.
2) (D) I┼č─▒ma yoluyla ─▒s─▒ aktar─▒m─▒ i├žin maddesel bir ortama ihtiya├ž yoktur.
3) (D) 30 °C’taki su ile 70 °C’taki suyu kar─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒m─▒zda kar─▒┼č─▒m─▒n s─▒cakl─▒─č─▒ 69 °C olabilir.
4) (D) Tahta, metale g├Âre ─▒s─▒ iletimini daha uzun s├╝rede tamamlar.
5) (D) Yemek kar─▒┼čt─▒r─▒rken tahta ka┼č─▒k kullan─▒lmas─▒n─▒n sebebi ─▒s─▒ iletiminin engellenmesidir.
6) (D) Metal ├žiftleri, metallerin farkl─▒ genle┼čmelerinden yararlan─▒larak yap─▒l─▒r.
7) (D) Gazlar─▒n genle┼čme katsay─▒lar─▒ birbirine e┼čittir.
8) (Y) Hissedilen s─▒cakl─▒k ile ger├žek s─▒cakl─▒k her zaman birbirine e┼čittir.
9) (Y) Genle┼čme katsay─▒s─▒ kat─▒, s─▒v─▒ ve gazlar i├žin ay─▒rt edici ├Âzelliktir.
10) (D) Yang─▒n alarm d├╝zene─činde metal ├žifti bulunur.
11) (D) Sera gazlar─▒n─▒n atmosferde artmas─▒ k├╝resel ─▒s─▒nmaya neden olur.


Sayfa 244 Cevab─▒

Soru:
1.┼×ekildeki K ve L kaplar─▒nda s─▒cakl─▒klar─▒ birbirine e┼čit olan ayn─▒ t├╝r s─▒v─▒ vard─▒r.
K’deki s─▒v─▒n─▒n k├╝tlesi L’deki s─▒v─▒n─▒n k├╝tlesinden daha k├╝├ž├╝k oldu─čuna g├Âre bu s─▒v─▒lar─▒n
I. Molek├╝llerinin ortalama kinetik enerjisi,
II. Molek├╝llerinin ortalama h─▒zlar─▒,
III. ─░├ž enerjisi
niceliklerinden hangisi ya da hangileri birbirine e┼čittir?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) Yaln─▒z III D) I ve II E) II ve III
  • Cevap: D
2.X, Y, Z kat─▒lar─▒n─▒n ─▒s─▒t─▒lmas─▒na ili┼čkin bilgiler yukar─▒da verilmi┼čtir. Buna g├Âre a┼ča─č─▒daki yarg─▒lardan hangisi do─črudur?
A) Hepsi ayn─▒ maddedir.
B) Hepsi birbirinden farkl─▒d─▒r.
C) X ile Y ayn─▒ olabilir, Z farkl─▒ maddedir.
D) X ile Z ayn─▒ olabilir, Y farkl─▒ maddedir.
E) Y ile Z ayn─▒ olabilir, X farkl─▒ maddedir.
  • Cevap: C
3) Suyun donma noktas─▒n─▒ 40 °X olarak g├Âsteren bir X termometresi, s─▒cakl─▒─č─▒ 50 °C olan bir maddenin s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ 70 °X olarak g├Âsteriyor.
Buna g├Âre bu termometre, s─▒cakl─▒─č─▒ 80 °C olan bir maddenin s─▒cakl─▒─č─▒n─▒ ka├ž °X g├Âsterir?
A) 80 B) 86 C) 88 D) 90 E) 98
  • Cevap: C

Sayfa 245 Cevab─▒

4.Tabloda X, Y ve Z maddelerinin erime ve kaynama noktalar─▒ verilmi┼čtir.
Buna g├Âre -15 °C ile 90 °C aras─▒ndaki s─▒cakl─▒k de─či┼čiminde hangi madde ya da maddelerin kat─▒, s─▒v─▒ ve gaz h├óllerinin ├╝├ž├╝ de g├Âzlenir?
A) Yaln─▒z X B) Yaln─▒z Z C) X ve Y D) Y ve Z E) X ve Z
  • Cevap: B
5) Bir maddenin s─▒cakl─▒k-zaman grafi─či ┼čekildeki gibi verilmi┼čtir.
Buna g├Âre, hangi zaman aral─▒─č─▒nda maddenin bir k─▒sm─▒ kat─▒, bir k─▒sm─▒ s─▒v─▒ h├óldedir?
A) I B) II C) III D) IV E) V
  • Cevap: B
6)
I. Donma noktas─▒ndaki bir s─▒v─▒
II. Kaynama noktas─▒ndaki bir s─▒v─▒
III. Erime noktas─▒ndaki bir kat─▒
Yukar─▒daki madde h├óllerinin hangisi ya da hangilerinde bir miktar ─▒s─▒ kaybedilince h├ól de─či┼čimi g├Âzlenir?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: A
7) S─▒cakl─▒klar─▒ farkl─▒ olan X ve Y maddeleri, birbirine dokunacak bi├žimde konulunca X’in s─▒cakl─▒─č─▒ artmakta, Y’nin s─▒cakl─▒─č─▒ ise de─či┼čmemektedir. Buna g├Âre
I. X maddesinin i├ž enerjisi artmaktad─▒r.
II. Y maddesi h├ól de─či┼čtirmektedir.
III. Y maddesi ba┼člang─▒├žta kat─▒ h├óldedir.
yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri kesinlikle do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: C

Sayfa 246 Cevab─▒



8) 20 °C’ta s─▒v─▒ h├ólde bulunan K maddesinin s─▒cakl─▒k-za- man grafi─či ┼čekildeki gibidir. Grafi─če g├Âre a┼ča─č─▒dakilerden hangisi yanl─▒┼čt─▒r?
A) 10. dakikada K maddesi s─▒v─▒d─▒r.
B) K’nin kaynama noktas─▒ 70 °C’tur.
C) K’nin donma noktas─▒ 0 °C’tur.
D) K maddesi 5 dakikada s─▒v─▒ h├ólden gaz h├óline ge├žmi┼čtir.
E) K’nin erime s─▒cakl─▒─č─▒ -10 °C olabilir.
  • Cevap: C
9) A┼ča─č─▒daki ifadelerden hangisi yanl─▒┼čt─▒r?
A) Is─▒n─▒n iletim ve konveksiyon yoluyla yay─▒lmas─▒ i├žin maddesel ortam gerekir.
B) G├╝ne┼č enerjisi D├╝nya’ya ─▒┼č─▒ma yoluyla ula┼č─▒r.
C) Koyu renkli y├╝zeyler daha fazla ─▒┼č─▒ma yapar.
D) Is─▒, s─▒cakl─▒─č─▒ y├╝ksek olan ortamdan d├╝┼č├╝k olan ortama do─čru akar.
E) I┼č─▒ma etkisinden korunmak i├žin a├ž─▒k renkli giysiler giyilmelidir.
  • Cevap: C
10.┼×ekildeki tabloya g├Âre ilk s─▒cakl─▒klar─▒ t olan K, L ve M maddeleri i├žin
I. L ve M ayn─▒ maddedir.
II. K’nin ─▒s─▒ s─▒─čas─▒, L ve M’ninkinden b├╝y├╝kt├╝r.
III. E┼čit ─▒s─▒ verildi─činde en ├žok K’nin s─▒cakl─▒─č─▒ artar. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri kesinlikle do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) I ve III E) II ve III
  • Cevap: B
11) X ve Y maddelerinin s─▒cakl─▒k-─▒s─▒ grafikleri ┼čekildeki gibi verilmi┼čtir. (B├Âlmeler e┼čit aral─▒kl─▒d─▒r.)
Buna g├Âre a┼ča─č─▒daki se├ženeklerden hangisi yanl─▒┼čt─▒r?
A) Ayn─▒ ─▒s─▒ verildi─činde X’in s─▒cakl─▒─č─▒ Y’den daha ├žok de─či┼čir.
B) Ayn─▒ miktar ─▒s─▒ verildi─či anda s─▒cakl─▒klar─▒ e┼čit miktarda de─či┼čir.
C) K├╝tleleri e┼čitse X’in ├Âz ─▒s─▒s─▒ daha k├╝├ž├╝kt├╝r.
D) ├ľz ─▒s─▒lar─▒ e┼čitse Y’nin k├╝tlesi daha b├╝y├╝kt├╝r.
E) X ve Y’nin ─▒s─▒ s─▒─čalar─▒ farkl─▒d─▒r.
  • Cevap: B

Sayfa 247 Cevab─▒

12) K├╝tlesi 10 g olan bir X maddesinin s─▒cakl─▒k-─▒s─▒ grafi─či ┼čekildeki gibidir. Bu grafi─čin e─čimi neyi verir?
A) X’in ├Âz ─▒s─▒s─▒n─▒
B) X’in s─▒cakl─▒─č─▒ndaki de─či┼čmeyi
C) X’in ─▒s─▒ kapasitesini
D) X’in ald─▒─č─▒ ─▒s─▒ miktar─▒n─▒
E) X’in erime ya da buharla┼čma ─▒s─▒s─▒n─▒
  • Cevap: C
13) A┼ča─č─▒daki olaylardan hangisi k├╝resel ─▒s─▒nmay─▒ art─▒r─▒c─▒ bir fakt├Âr de─čildir?
A) Fabrikalar─▒n at─▒k gazlar─▒
B) Canl─▒lar─▒n solunumla verdi─či karbondioksit gaz─▒
C) K├Âm├╝r yak─▒lmas─▒ sonucu olu┼čan at─▒k gazlar
D) Do─čal gaz yak─▒lmas─▒ sonucu olu┼čan at─▒k gazlar
E) Ye┼čil bitkilerin fotosentez yapmas─▒
  • Cevap: E
14) K├╝resel ─▒s─▒nma sonucunda,
I. Buzullar─▒n erimesi
II. B├╝y├╝k g├Â├ž hareketlerinin meydana gelmesi
III. B├╝y├╝k kas─▒rgalar─▒n olu┼čumu
gibi olaylar─▒n hangisi ya da hangilerinin ya┼čanmas─▒ beklenmektedir?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: E
15Ayn─▒ maddeden yap─▒lm─▒┼č e┼čit boydaki metal K, L, M ├žubuklar─▒n─▒n s─▒cakl─▒klar─▒ tK 2 tL 2 tM d’r- ├çubuklar ├╝st ├╝ste konarak bir s├╝re beklenirse a┼ča─č─▒daki de─či┼čimlerden hangisinin ger├žekle┼čmesi kesinlikle beklenmelidir?
I. K’nin boyu k─▒sal─▒r.
II. L’nin boyu uzar.
III. M’nin boyu uzar.
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z III
C) I ve II
D) I ve III
E) II ve III
  • Cevap: D

Sayfa 249 Cevab─▒


• Elektron say─▒s─▒ proton say─▒s─▒na e┼čit olmayan atomlardan olu┼čmu┼č bir cisim nas─▒l adland─▒r─▒labilir?
  • Cevap: Elektron say─▒s─▒ ile proton say─▒s─▒ atomun kimli─čini olu┼čturan unsurlard─▒r. Proton say─▒s─▒ de─či┼čmez. De─či┼čen elektron say─▒s─▒ atomlar─▒n ba─č kurmas─▒n─▒ sa─člar. B├Âylece proton say─▒s─▒ ile elektron say─▒s─▒n─▒n ayn─▒ olmad─▒─č─▒ durumlar da olmaktad─▒r. Elektron say─▒s─▒ proton say─▒s─▒na e┼čit olmayan atomlardan olu┼čan bir cisim iyon olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. ─░yonlar pozitif ya da negatif y├╝kl├╝ olabilirler. ─░yonlar atom halde de olabilir.
• Cisimleri iletken ve yal─▒tkan diye ay─▒r─▒rken hangi ├Âzelliklerine bak─▒lmaktad─▒r?
  • Cevap: Elektri─či ileten maddelere iletken maddeler denir. Elektri─či iletmeyen maddelere de yal─▒tkan maddeler denmektedir. ─░letken madde elektri─či bir yerden ba┼čka bir yere iletir ve elektron yap─▒s─▒ ona g├Âredir. Yal─▒tkan madde kararl─▒ bir madde olarak elektron yap─▒s─▒na g├Âre elektri─či iletmemektedir.─░letken ve yal─▒tkan maddelerin kullan─▒m alanlar─▒ da farkl─▒ farkl─▒d─▒r. Bu nedenle bir├žok end├╝stri alan─▒nda bu maddeler kullan─▒lmaktad─▒r.
• Bir cismin y├╝kl├╝ olup olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterebilecek bir ara├ž var m─▒d─▒r? Bu ara├ž y├╝k cinsini tayin edebilir mi?
  • Cevap: Bir cismin y├╝kl├╝ olup olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterebilecek bir ara├ž olarak elektroskop kullan─▒lmaktad─▒r. Elektroskop, topuzu ve yapraklar─▒ olan y├╝k da─č─▒l─▒m─▒na g├Âre yapraklar─▒n─▒n a├ž─▒l─▒p kapand─▒─č─▒ bir ara├žt─▒r. Bu ara├ž y├╝k cinsini yapraklar─▒n─▒n a├ž─▒l─▒p kapanmas─▒na g├Âre tayin eder ve n├Âtr oldu─ču i├žin cismin y├╝kl├╝ oldu─ču t├╝r de ortaya ├ž─▒kar. Elektriklenme sonucunda cisimler y├╝k al─▒r veya verir.
• Y├╝kl├╝ bir cisim tekrar y├╝ks├╝z h├óle getirilebilir mi? Elektrikli cihazlar, prizler neden toprak ba─člant─▒l─▒d─▒r?
  • Cevap: Y├╝kl├╝ bir cisim tekrar y├╝ks├╝z bir hale gelebilir. Y├╝kl├╝ bir cismin n├Âtr bir madde ile temas─▒nda y├╝k ge├ži┼či ya┼čan─▒r. Y├╝kl├╝ bir cisim toprakla temas etti─činde de n├Âtr olabilir. Pirizlerdeki topraklama sistemi, fazla elektrik y├╝k├╝n├╝n bo┼čalt─▒lmas─▒ i├žin gerekli olan sistemi olu┼čturmaktad─▒r.
• G├╝nl├╝k hayatta elektriklenmi┼č cisim olarak adland─▒rd─▒─č─▒m─▒z cisimler aras─▒nda bir kuvvet oldu─čunu s├Âyleyebilir misiniz? Bu kuvvet nelerden etkilenir? ├ľ─črendi─činiz temel kuvvetlerden hangisidir?
  • Cevap:
• Y├╝klerin etkisini g├Âsterdi─či bir b├Âlgeden s├Âz edilebilir mi? Bu b├Âlgenin olu┼čumu nelerden etkilenir?
  • Cevap:

Sayfa 256 Cevab─▒

SoruBulutlar─▒n neden elektriklendi─čini ara┼čt─▒rarak ileri s├╝r├╝len kuramlar─▒ arkada┼člar─▒n─▒zla payla┼č─▒n─▒z.
  • Cevap: Bulutlar─▒n neden elektriklendi─či konusu ├že┼čitli bi├žimlerde a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r. Bilim insanlar─▒ndan ├žo─ču, y├╝kselen bir hava tabakas─▒ i├žine d├╝┼čen damlac─▒klardan b├╝y├╝k olanlar─▒n art─▒ (pozitif), k├╝├ž├╝klerin de eksi (negatif) elektrikle y├╝klendi─čini ileri s├╝rmektedir. Bu olay ├ža─člayanlarda yap─▒lan deneylerle ispat edilmi┼čtir. Elektrikli bulutlar─▒n y├╝kselen s─▒cak hava tabakalar─▒n─▒n bulundu─ču yerlerde olu┼čmu┼č olmas─▒ da bu kuram─▒ ispatlamaktad─▒r.
    Bir ba┼čka kurama g├Âre de, atmosferin her santimetre k├╝b├╝nde 1.000 pozitif, 800 negatif iyon vard─▒r. Bu k├╝├ž├╝k iyonlar─▒n say─▒lar─▒ atmosferin elektrikli tabakalar─▒nda daha da artar. Bu durumda pozitif iyonlar yere do─čru inerken negatif iyonlar da yery├╝z├╝nden y├╝kselmeye ba┼člarlar. Ya─čmur bulutlar─▒ bu iyonlar y├╝z├╝nden elektriklenmi┼č olur. Bu elektriklenme sonunda da y─▒ld─▒r─▒m meydana gelir.

Sayfa 263 Cevab─▒

Soru┼×ekildeki yal─▒tkan iplere as─▒l─▒ e┼čit a─č─▒rl─▒ktaki k├╝relerden K(+), L(-) y├╝kl├╝ olup M y├╝ks├╝zd├╝r. Bu k├╝relerin alt─▒nda (+) y├╝kl├╝ ├Âzde┼č X, Y, Z k├╝releri bulunmakta iken iplerdeki gerilme kuvvetleri TK, TL ve TM b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndedir. X, Y, Z k├╝releri kald─▒r─▒l─▒rsa iplerdeki gerilme kuvvetleri nas─▒l de─či┼čir?
  • CevapArtar, azal─▒r, azal─▒r.

Sayfa 285 Cevab─▒


1) S├╝rt├╝nme ile elektriklenme ├Âzelliklerini a├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • CevapS├╝rt├╝nme ile elektriklenme belli maddelerin ba┼čka maddeler ile s├╝rt├╝nme temas─▒ sonras─▒ elektriksel olarak y├╝kl├╝ hale geldi─či dokunma ile elektriklenmenin bir t├╝r├╝d├╝r. Cam─▒n k├╝rkle s├╝rt├╝nmesi ya da sa├ž─▒n taranmas─▒ s├╝rt├╝nme ile elektriklenmeyi sa─člar. G├╝nl├╝k hayattaki ├žo─ču statik elektrik durumu s├╝rt├╝nme ile elektriklenme ├že┼čitidir. Olu┼čturulmu┼č kutupluluk ve y├╝klerin kuvvetlili─či y├╝zey p├╝r├╝zl├╝─č├╝, s─▒cakl─▒k, gerilme ve di─čer ├Âzelliklere ba─čl─▒ olarak maddeden maddeye de─či┼čmektedir.
2) Dokunma ile elektriklenme neden iletken cisimler aras─▒nda ger├žekle┼čir a├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • Cevap: ─░letken cisimler birbirlerine dokunduruldu─čunda aralar─▒nda y├╝k al─▒┼čveri┼či olur. B├Âylece toplam y├╝k cisimler aras─▒nda payla┼č─▒l─▒r. Y├╝klerin payla┼č─▒m─▒ tamamen birbirine dokundurulan cisimlerin fiziksel ve geometrik yap─▒s─▒na ba─čl─▒d─▒r. ├ľrne─čin, k├╝resel cisimler birbirine dokunduruldu─čunda toplam y├╝k k├╝resel cisimlerin yar─▒├žap─▒ ile do─čru orant─▒l─▒ olarak payla┼č─▒l─▒r.
a) Y├╝kl├╝ bir cisim ├Âzde┼č ba┼čka bir cisme dokundurulursa ba┼člang─▒├žtaki net y├╝k├╝ aralar─▒nda e┼čit ┼čekilde payla┼č─▒rlar.
b) Y├╝kl├╝ bir cisim ayn─▒ cins elekrikle y├╝kl├╝ ba┼čka bir cisme dokunduruldu─čunda, cisimlerin y├╝k kapasitelerine g├Âre ├╝├ž durum olu┼čabilir.
c) Y├╝kl├╝ bir cisim z─▒t cins elektrikle y├╝kl├╝ ba┼čka bir ├Âzde┼č cisme dokunduruldu─čundan yine cisimlerin y├╝k kapasitelerine g├Âre ├╝├ž durum olabilir.
3) Elektriksel iletken ve yal─▒tkan cisimlerin yap─▒lar─▒n─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒n─▒z.
  • Cevap: Elektrikse─░letken : elektri─či iletme ├Âzelli─čine sahiptir.
    Yal─▒tkan : elektri─či iletme ├Âzelli─čine sahip de─čildir. Elektri─či iletmez.
4) Topraklanm─▒┼č n├Âtr K ve L cisimleri iletkendir. L cisminin yan─▒na ┼čekildeki gibi negatif (-) elektrikle y├╝kl├╝ levha yakla┼čt─▒r─▒l─▒yor. Bir s├╝re sonra ├Ânce toprak ba─člant─▒s─▒ kesilip daha sonra negatif (-) elektrikle y├╝kl├╝ levha uzakla┼čt─▒r─▒l─▒yor. Bu durumda K ve L levhalar─▒n─▒n y├╝k da─č─▒l─▒m─▒n─▒ ├žizerek g├Âsteriniz.
  • Cevap: K (+), L n├Âtr durumda
5.┼×ekildeki r ve 3r yar─▒├žapl─▒ K, L iletken k├╝relerinin y├╝kleri -2q ve +18q’dur. K├╝reler yal─▒tkan saplar─▒ndan tutularak birbirine dokunduruldu─čunda hangi k├╝reden di─čerine ne kadar y├╝k ge├žer?
  • Cevap: K’den L’ye – 6q y├╝k├╝ ge├žer
6.├ľzde┼č K, L ve M k├╝relerinin y├╝k miktarlar─▒ +q kadar olup K ve L k├╝releri birbirine dokunmakta iken +q y├╝kl├╝ M k├╝resi ┼čekildeki gibi L k├╝resine yakla┼čt─▒r─▒l─▒yor. Y├╝k hareketi tamamland─▒─č─▒nda k├╝relerin y├╝k miktarlar─▒n─▒ b├╝y├╝kten k├╝├ž├╝─če s─▒ralay─▒n─▒z.
  • Cevap: qK > qM > qL
7) Negatif y├╝kl├╝ bir elektroskopa y├╝kl├╝ bir K cismi yakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda elektroskop yapraklar─▒ biraz kapanmaktad─▒r. Buna g├Âre K cismi elektroskopa dokundurulsayd─▒ elektroskopun y├╝k cinsi neler olabilirdi? Bu durumda elektroskopun n├Âtr olma durumundan s├Âz edilebilir mi? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • Cevap: (+) veya (–) veya n├Âtr olabilir. N├Âtr olmas─▒ i├žin elektroskop y├╝k├╝ ile K’nin y├╝n├╝n├╝n e┼čit miktarda olmas─▒ gerekir.

Sayfa 286 Cevab─▒


8.┼×ekildeki i├ži bo┼č silindirik cismin K d─▒┼č, L i├ž y├╝zleri olup L y├╝z├╝ bir iletkenle topraklanm─▒┼čt─▒r. +q y├╝kl├╝ bir cisim silindirik cismin i├žerisine dokundurulmadan yal─▒tkan bir iple tutularak sark─▒t─▒l─▒yor. Bu durumda y├╝k hareketi bitti─činde K ve L y├╝zlerinin y├╝k├╝ i├žin ne s├Âylenebilir? A├ž─▒klay─▒n─▒z.
  • Cevap: L (–), K n├Âtr
9.┼×ekildeki y├╝kleri +q ve +5q olan ├Âzde┼č k├╝reler verilen konumlar─▒nda iken birbirlerini F ┼čiddetinde kuvvetle itmektedir. Bu k├╝reler yal─▒tkan saplar─▒ndan tutularak birbirine dokundurulup y├╝k al─▒┼čveri┼či bitti─činde ayn─▒ yerlerine konuyor. Bu durumda birbirlerine uygulad─▒klar─▒ elektriksel kuvvet ┼čiddetinin ka├ž F oldu─čunu bulunuz.
  • Cevap: 9F/5
10.K, L ve M k├╝relerinin y├╝kleri qK, qL ve qM olup elektrik alan ├žizgileri ┼čekildeki gibidir. Buna g├Âre k├╝relerin y├╝k cinsleri ne olmal─▒d─▒r?
  • Cevap: K(+) , L(–), M(+)

Sayfa 287 Cevab─▒

B. A┼ča─č─▒da verilen c├╝mlelerde noktal─▒ yerleri kutu i├žerisindeki kelimelerden uygun olan─▒ ile tamamlay─▒n─▒z.
Cevap:
1) Pozitif ve negatif olmak ├╝zere iki ├že┼čit elektrik y├╝k├╝n├╝n bulundu─čunu……Benjamin Franklin……………bulmu┼čtur.
2) Elektron say─▒s─▒ proton say─▒s─▒na e┼čit bir atoma……..n├Âtr………atom denir.
3) Elektron ve…..proton……….e┼čit y├╝k miktar─▒na sahiptir.
4) Elektron kaybetmi┼č veya fazladan elektronu bulunan atomlardan olu┼čmu┼č cisme …………y├╝kl├╝………..cisim denir.
5) Elektron fazlal─▒─č─▒ bulunan atomlardan olu┼čan cisme…………negatif………..y├╝kl├╝ cisim denir.
6) Y├╝klenmeler yaln─▒zca……..elektron………….al─▒┼čveri┼či ile olu┼čur.
7) Cisimler y├╝kl├╝ olmadan da………elektriklenmi┼č…..cisim ├Âzelli─či ta┼č─▒yabilir.
8) Limonlu su………..iletken………….s─▒v─▒lar aras─▒nda yer al─▒r.
9) Elektriksel iletken cisimlerde y├╝kler iletken cismin…..y├╝zeyinde………..bulunur.
10) Bir noktan─▒n……elektriksel alan…………. ┼čiddeti o noktada birim y├╝ke etkiyen elektriksel kuvvet ┼čiddetidir.
C. A┼ča─č─▒da verilen ifadelerde yarg─▒lar do─čru ise yay ayra├ž i├žine “D”, yanl─▒┼č ise “Y” yaz─▒n─▒z.
  • Cevap:
1) (D) Proton fazlal─▒─č─▒ olan atomlardan olu┼čmu┼č cisim pozitif y├╝kl├╝d├╝r.
2) (D) Her ikisi de (+) veya her ikisi de (-) y├╝kl├╝ cisimler birbirine dokunduruldu─čunda aralar─▒nda elektron al─▒┼čveri┼či olmayabilir.
3) (D) Etki ile elektriklenmede cisimler aras─▒nda elektron al─▒┼čveri┼či olmaz.
4) (D) N├Âtr bir cisim y├╝kl├╝ bir cisim taraf─▒ndan ├žekilir.
5) (Y) Elektroskop cisimlerin y├╝k miktar─▒n─▒ ├Âl├žer.
6) (Y) Elektroskop topuzu y├╝kl├╝ iken yapraklar n├Âtr olamaz.

Sayfa 288 Cevab─▒

7) (Y) Elektroskop dokunma ile elektriklendi─činde yapraklar─▒ kesinlikle negatif y├╝kl├╝d├╝r.
8) (D) 6,25 • 1018 tane elektron y├╝k├╝ 1 coulombluk y├╝k miktar─▒n─▒ g├Âsterir.
9) (Y) Elektriksel alan y├Ân├╝ negatif birim y├╝ke etkiyen elektriksel kuvvet y├Ân├╝d├╝r.
10) (D) Elektriksel alan ├žizgileri pozitif y├╝kten d─▒┼ča do─čru y├Ânlenmi┼čtir.
1.Yal─▒tkan bir zemin ├╝zerine ┼čekildeki gibi yerle┼čtirilen iletken n├Âtr K ve L levhalar─▒ndan, K levhas─▒na negatif (-) y├╝kl├╝ bir cisim dokundurulup ayr─▒l─▒yor.
Buna g├Âre levhalar ├╝zerindeki y├╝k da─č─▒l─▒m─▒ a┼ča─č─▒dakilerden hangisi gibi olur?
  • Cevap: C
2) Y├╝k├╝ q olan A iletken k├╝resi, y├╝k├╝ -5q olan B iletken k├╝resine dokundurulup ayr─▒l─▒yor.
A’n─▒n son y├╝k├╝ +4q oldu─čuna g├Âre, ba┼člang─▒├žtaki y├╝k├╝, ka├ž q’dur?
A) 3 B) 5 C) 8
D)11 E)13
  • Cevap: D

Sayfa 289 Cevab─▒


3.┼×ekildeki 2r, r ve 3r yar─▒├žapl─▒ n├Âtr iletken K, L ve M k├╝releri birbirine dokunmaktayken (-) y├╝kl├╝ X cismi K k├╝resine dokundurulup uzakla┼čt─▒r─▒l─▒yor. K├╝reler bundan sonra birbirinden ayr─▒ld─▒─č─▒nda K k├╝resi -4q y├╝k├╝ne sahip oldu─čuna g├Âre L ve M k├╝relerinin y├╝kleri a┼ča─č─▒dakilerden hangisi gibi olur?
  • Cevap: A
4.┼×ekildeki (+) y├╝kl├╝ X cismi birbirine dokunmakta olan r, 2r ve 3r yar─▒├žapl─▒ n├Âtr k├╝relerden K’ye yakla┼čt─▒r─▒larak S anahtar─▒ kapat─▒l─▒yor. Anahtar kapal─▒ iken k├╝reler birbirinden ayr─▒l─▒rsa y├╝k cinsleri a┼ča─č─▒dakilerden hangisi gibi olur?
  • Cevap: B

Sayfa 290 Cevab─▒


5.┼×ekildeki ├Âzde┼č y├╝kl├╝ K ve L elektroskoplar─▒ndan L elektroskopunun y├╝k├╝ -4q olup yapraklar─▒ aras─▒ndaki a├ž─▒ 0’d─▒r. S anahtar─▒ kapat─▒ld─▒─č─▒nda L elektroskopunun yapraklar─▒ ├Ânce kapan─▒p sonra tekrar a├ž─▒l─▒yor. Son durumda L’nin yapraklar─▒ aras─▒ndaki a├ž─▒ yine 0 oldu─čuna g├Âre K elektroskopunun anahtar kapat─▒lmadan ├Ânceki y├╝k├╝ nedir?
A) 16q B) 12q C) -12q D) -8q E) +8q
  • Cevap: B
6) ┼×ekildeki iletken i├ži bo┼č n├Âtr K k├╝resine (-) y├╝kl├╝ iletken L k├╝resi yal─▒tkan bir iple ba─članarak i├žeriden dokunduruluyor. Y├╝k hareketi tamamland─▒─č─▒nda K ve L’nin y├╝kleri a┼ča─č─▒dakilerden hangisi gibi olur?
  • Cevap: D
7) ┼×ekildeki yal─▒tkan bir iple as─▒l─▒ qK y├╝kl├╝ K k├╝resinin alt─▒na qL y├╝kl├╝ L k├╝resi tutuldu─čunda ipteki gerilme kuvveti (T) artmakta, qM y├╝kl├╝ M k├╝resi tutuldu─čunda ise azalmaktad─▒r
  • Cevap: C

Sayfa 291 Cevab─▒


8) ┼×ekildeki i├ži bo┼č K iletken silindirinin i├žerisine (+) y├╝kl├╝ L cismi sark─▒t─▒larak silindir i├ž k─▒sm─▒ndan topra─ča ba─član─▒yor. Sistem bu konumda iken K silindirinin i├ž ve d─▒┼č y├╝zeylerinin elektrik y├╝k cinsleri ne olur?
  • Cevap: D
9) ┼×ekildeki n├Âtr elektroskopun topuzuna (+) y├╝kl├╝ K cismi yakla┼čt─▒r─▒l─▒nca elektroskop elektrikleniyor. Bundan sonra S anahtar─▒ kapat─▒larak toprak ba─člant─▒s─▒ sa─član─▒rsa
I. Yapraklar tamamen kapan─▒r.
II. Topra─ča (-) y├╝k ak─▒┼č─▒ olur.
III. ├ľnce S anahtar─▒ a├ž─▒l─▒r, sonra K cismi uzakla┼čt─▒r─▒l─▒rsa elektroskop (-) y├╝kl├╝ hale ge├žer.
yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─čru olur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I ve III
  • Cevap: E
10) ┼×ekildeki y├╝kl├╝ X ve Y iletken k├╝releri birbirini e┼čit b├╝y├╝kl├╝kte elektriksel kuvvetle itmektedir. Buna g├Âre yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri kesinlikle do─črudur?

A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I ve III
  • Cevap: A

Sayfa 292 Cevab─▒


11.┼×ekildeki + qX ve qY y├╝kl├╝ X, Y k├╝releri yal─▒tkan s├╝rt├╝nmesiz yatay d├╝zlemde dengede iken ipteki gerilme kuvveti T b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndedir. Y k├╝resine elektrikle y├╝kl├╝ iletken bir cisim dokundurulup ├žekildi─činde ipteki gerilme kuvveti T’nin artt─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝yor.
Buna g├Âre
I. Y k├╝resi dokundurulan cisme (-) y├╝k vermi┼čtir.
II. Y k├╝resi dokundurulan cisimden (+) y├╝k alm─▒┼čt─▒r.
III. Y k├╝resi ├Ânce n├Âtrlenip sonra tekrar y├╝klenmi┼čtir. yarg─▒lar─▒ndan hengisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) Yaln─▒z III D) I ve III E) II ve III
  • Cevap: A
12.┼×ekildeki +Q y├╝kl├╝ k├╝resel cismin merkezinden d ve 2d uzakl─▒klardaki K, L noktalar─▒n─▒n elektriksel alanlar─▒ i├žin a┼ča─č─▒da verilenlerden hangisi do─črudur?
  • Cevap: D
13.┼×ekildeki -Q y├╝kl├╝ cismin K noktas─▒nda olu┼čturdu─ču elektriksel alan ile ilgili,
I. -x y├Ân├╝ndedir.
II. K noktas─▒na yerle┼čtirilecek -q y├╝k├╝ne etkiyen elektriksel kuvvet bu noktan─▒n elektriksel alan vekt├Âr├╝ ile ayn─▒ y├Ânl├╝d├╝r.
III. K noktas─▒na yerle┼čtirilecek y├╝k miktar─▒ K noktas─▒n─▒n elektriksel alan ┼čiddetini de─či┼čtirmez. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I ve III
  • Cevap: E

Sayfa 293 Cevab─▒


14.┼×ekil 1’deki n├Âtr iletken K cismi yal─▒tkan ipe ba─čl─▒ iken y├╝kl├╝ iletken L cismi ┼čekil 2’deki gibi yakla┼čt─▒r─▒l─▒yor. K cismi L cismine ├žekilip dokundu─čunda ┼×ekil 3’teki gibi itiliyor. Bu olaydan,
I. Etki ile elektriklenmenin varl─▒─č─▒
II. Dokunma ile elektriklenmenin varl─▒─č─▒
III. Elektriksel kuvvetin uzakl─▒─č─▒n karesi ile ters orant─▒l─▒ oldu─ču sonu├žlar─▒ndan hangileri ├ž─▒kar─▒labilir?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
  • Cevap: C
15.┼×ekildeki yal─▒tkan s├╝rt├╝nmesiz yatay d├╝zlemdeki – qX , + qY , – qZ y├╝kl├╝ k├╝reler dengededir. Buna g├Âre k├╝relerin y├╝klerinin b├╝y├╝kl├╝kleri aras─▒ndaki ili┼čki nedir?
  • Cevap: E
16) ┼×ekildeki 3r ve 4r yar─▒├žapl─▒ K ve L iletken k├╝releri +6q ve +8q y├╝kl├╝d├╝r. K├╝reler yal─▒tkan saplar─▒ndan tutularak birbirine dokunduruluyor. Buna g├Âre a┼ča─č─▒daki yarg─▒lardan hangisi do─čru olur?
A) K’den L’ye -2q y├╝k├╝ ge├žer.
B) L’den K’ye -3q y├╝k├╝ ge├žer.
C) K’den L’ye -3q y├╝k├╝ ge├žer.
D) K’den L’ye -q y├╝k├╝ ge├žer.
E) K├╝reler aras─▒nda y├╝k ge├ži┼či olmaz.
  • Cevap: E

Sayfa 294 Cevab─▒

17) ┼×ekildeki (+) y├╝kl├╝ elektroskopa y├╝kl├╝ iletken X cismi yakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda yapraklar─▒n daha ├žok a├ž─▒ld─▒─č─▒ g├Âzlemleniyor. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─čru olur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II D) I ve III E) II ve III
  • Cevap: C
18.┼×ekildeki K, O ve L noktalar─▒ qX ve qY y├╝kl├╝ par├žac─▒klar─▒n─▒n bulundu─ču do─črultu ├╝zerindedir. O noktas─▒nda elektriksel alan ┼čiddeti s─▒f─▒r oldu─čuna g├Âre
I. qx = qY dir.
II. K ve L noktalar─▒ndaki elektriksel alan ┼čiddetleri e┼čit b├╝y├╝kl├╝ktedir.
III. Y├╝kl├╝ par├žac─▒klar─▒n yerleri kendi aralar─▒nda de─či┼čtirilirse O noktas─▒nda elektriksel alan olu┼čur. yarg─▒lar─▒ndan hangisi ya da hangileri do─črudur?
A) Yaln─▒z I B) Yaln─▒z II C) I ve II
D) I ve III E) II ve III
  • Cevap: C
19.├ľzde┼č, iletken i├ži bo┼č K, L, M k├╝releri +2q y├╝kl├╝d├╝r. -q y├╝kl├╝ cisimlerden biri bu k├╝relerden K’nin i├žine sark─▒t─▒l─▒rken L k├╝resinin i├žine ve M k├╝resinin d─▒┼č─▒na dokundurulmaktad─▒r. Y├╝k hareketi bitti─činde K, L ve M k├╝relerinin y├╝kleri qK, qL ve qM aras─▒ndaki ili┼čki nas─▒l olur?
  • Cevap: B



DKC Bir cevap motorudur... Sa─č ├╝stteki "Eksik sayfa bildir"butonuna t─▒klayarak istedi─činiz sayfalar─▒ bize bildirebilirsiniz.
Payla┼č:
­čôî EKS─░K SAYFA B─░LD─░R...